Hayata Dair Her Şey

27 Mart 2026 Cuma

Metnin tam çevirisi aşağıdadır:

Acheson, bir ay sonra Marshall’a gönderdiği bir yazışmada Türkiye’nin niyetlerine dair endişelerini ayrıntılandırdı. Savaş çabalarını desteklemek için hâlâ daha fazla kuvvet getirmenin yollarını arayan Acheson şu gözlemlerde bulundu:

"Türkiye’nin Kore sahasında yaklaşık 5.000 kişilik bir tugayı bulunuyor ve bildiğiniz üzere ağır olan kayıplarını şu anda telafi ediyor. Bugünlerde, ülkenin kuvvetlerinin mevcudunu artırmak ve savaş kabiliyetlerini güçlendirmek amacıyla Türk askeri teşkilatının genişletilmesini finanse etmeye yardımcı olacak düzenlemeler yapıyoruz. Bu faktörlere ek olarak, Türkiye’nin tam teşekküllü bir ABD güvenlik taahhüdü konusundaki ısrarlı talebi gibi bazı son derece önemli siyasi mülahazalar, şu aşamada Kore için ek Türk askeri talep etmenin uygun olmayacağını göstermektedir."

Türkiye, Sovyetlerin Karadeniz’deki deniz üsleri ve limanları nedeniyle göz diktiği hayati bir su yolu olan Boğazlar'ın, yani Avrupa’nın kavşak noktasının üzerindeki stratejik konumu sayesinde elde ettiği kozun farkındaydı ve bunu kullandı. Türkler, dünya siyaseti arenasına bir kez daha tırmanmak için bir fırsatı değerlendirdikleri için suçlanamazlardı. Jeostratejik konumları varlıklarını tehdit ederken, aynı zamanda ABD ile dostluklarının değerini de büyük ölçüde artırıyordu. Amerika Birleşik Devletleri’nin yanında yer almak Sovyetleri uzak tutuyor ve Türklere, İkinci Dünya Savaşı sonrası iyileşen ve genişleyen Avrupa ekonomik topluluğuyla etkileşime geçme ve onun bir parçası olma imkanı veriyordu. Önemli çok taraflı ticaret ve savunma örgütlerine üyelik, eski "Avrupa’nın hasta adamı"nın yeni bir güç ve muhtemelen yeni bir hayat toplamasını mümkün kılıyordu. Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) ve Marshall Planı, Truman Doktrini ile birleştiğinde Türklerin özlemlerini gerçekleştirmeleri için mükemmel araçlardı.

Türklerin, Kuzey Korelileri Güney Kore’den çıkarmaya yönelik Birleşmiş Milletler çabasına katılmaları için ABD ile askeri bağlarını artırmalarında yeterli neden vardı. Türkler için bölgesel bir ek avantaj da, Sovyet saldırganlığına karşı Türkiye’nin savunmasını güçlendirmek için akıtılan askeri yardımın aynı zamanda eski düşmanları Yunanları da dizginlediğinin fark edilmesiydi. Bu iki komşu arasındaki uzun süredir kaynayan husumet; Kıbrıs’ta ve tartışmalı sınır bölgelerinde birkaç kez açık çatışmaya dönüşmüştü. Türkiye’ye yapılan devasa Amerikan askeri yardımı, Yunanların Türkler üzerinde kesin bir zafer kazanmasını engelledi.

Amerika Birleşik Devletleri, Kore için Türk askeri gücü talep ederken, Yunanlar ve Türkler arasında aniden patlak verebilecek ve Amerika'nın müttefikleri arasında yönetilmesi gereken bir çatışmaya yol açabilecek açık husumetleri engellemek için ince bir çizgide yürüdü. Yine de, her zaman dikkate alınması gereken bir faktör olarak Türk sınırında Sovyetler Birliği vardı. Amerika Birleşik Devletleri, Türk askeri kuvvetlerini etkisiz hale gelecek noktaya kadar azaltmak istemediği gibi, Yunanistan pahasına Türkiye’ye yapılan yardımda aşırıya kaçmayı da arzulamıyordu.

Ancak savaş, hem Amerika Birleşik Devletleri’nin hem de Türkiye örneğindeki gibi Birleşmiş Milletler Komutanlığı katılımcılarının öngöremediği sorunları ortaya çıkardı. Savaş, Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyet Soğuk Savaş politikaları nedeniyle Amerika'nın üzerine kalmıştı. Amerika Birleşik Devletleri, müttefikleri toplamaya, Kuzey Korelileri hızla ezmek için büyük miktarda ateş gücü ve hareket kabiliyeti kullanmaya ve umulur ki savaş öncesi duruma (status quo ante bellum) geri dönmeye çalıştı. General MacArthur, Amerika Birleşik Devletleri’nin Kore yarımadasını ABD dostu bir hükümet altında yeniden birleştirmeye çalıştığından bahsetmişti. Bu, Sovyet ve Komünist Çin stratejik mülahazalarını dikkate almayan gerçek dışı bir değerlendirmeydi. Truman, yeniden birleşmeyi kesinlikle gerçek bir savaş amacı olarak görmüyordu. Sovyet ve Çin ilerleyişini durdurmak ve sınırı korumak (çevreleme) tek gerçek hedefti. Birleşmiş Milletler'in destekçi ülkelerinin safa dizilmesiyle 38. paralelde kazanılacak hızlı bir zafer, manevi bir galibiyet sağlayacaktı. Destek veren ülkelerden biri olan Türkiye, şüphesiz bu savaşa zaferin hızı konusunda Amerika Birleşik Devletleri ile aynı görüşle dahil oldu. Çin kuvvetlerinin girişi dengeyi bozarak, Truman’ın küçük ve hızla halledilecek bir "polis harekatı" olmasını istediği süreci uzattı. Savaş üç yıl boyunca sürdü, her iki taraftaki savaşanların kaynaklarını tüketti ve bazen sonraki savaşlarda (Vietnam ve Çöl Fırtınası) yorumlanacak ve yeniden yorumlanacak birçok ders verdi.

Müttefik kuvvetler açısından birincil ders dil sorunuydu. Müttefiklerle iletişim kurulamaması, Türk Tugayı’nda ciddi ve kahredici kayıplara neden oldu. Yardım çağrılamadığında veya saldıran bir düşmana karşı hava saldırısı talepleri anlaşılamadığında cesaret tek başına yeterli olmuyor. Basit ikmal ihtiyaçları bile açık ve doğru bir şekilde iletişim kurulamadığı için dikkate alınmadı veya kayboldu. Birinci Türk Tugayı, geri çekilip yeniden organize ve ikmal edilmek zorunda kalacak kadar ağır kayıplar verdi. İhtiyaçları giderilene kadar ordu birliği olarak fiilen devre dışı kaldılar. Genel olarak ordu bu hatlar üzerinde bazı sorunlar yaşadı ancak Türkler, İngilizce konuşmayan ilk kuvvetlerden biri olarak, gerekenden daha büyük bir pay aldı. Geriye dönüp bakıldığında bunun nasıl önlenebileceğini söylemek her zaman kolaydır. ABD Ordusu, Türklerin nasıl bu kadar ağır kayıplar vermiş olabileceğini anlamak amacıyla birkaç ilginç ve bilgilendirici rapor hazırlattı. Bu raporlar, dil engelini ana etkenlerden biri olarak tanımladı.

Türkiye’deki ABD Askeri Misyonu, tüm danışmanları ve Türkiye’deki varlığına rağmen, dil sorununun önemini Genelkurmay Başkanlığı’na veya mobilizasyondan sorumlu planlamacılara hiçbir zaman tam olarak aktarmadı. Misyon üyeleri esas olarak İngilizce konuşan Türk subaylarıyla iletişim kurdular ve sorun üzerinde bir miktar durulmuş olsa da, hak ettiği ağırlığı görmedi. Savaş sırasında Türklerin ve diğer milletlerin ortak toplantılarına katılan ABD Ordusu subayları Türkçe konuşamıyorlardı ve bu nedenle Türklerin, konuşlanma şekilleri ve savaş alanındaki istihdam edilme biçimleri konusunda neden bu kadar öfkelendiklerini anlayamadılar.

Dil, Kore’deki çok uluslu güçleri etkileyen tek sorun değildi. Bununla birlikte, dil ve beraberindeki sorunların yanı sıra gelenekler ve kültürel farklılıklara odaklanmak şu an için uygundur; çünkü Soğuk Savaş sonrası dönemde Amerika Birleşik Devletleri, dünyada barışı koruma rolüne odaklanan bir eylem planı seçmiştir. Bu barışı koruma rolü, Amerikan askeri güçlerini giderek artan bir şekilde karşılaşacakları kültürel ve dilsel farklılıklara karşı ince bir duyarlılık gerektiren Üçüncü Dünya durumlarına yerleştirmektedir.

Kore Savaşı ve Vietnam Savaşı’ndan bu yana Genelkurmay Başkanlığı, Amerika Birleşik Devletleri kuvvetlerini yalnızca hızlı bir şekilde ulaşılabilecek net görevleri olan "kazanılabilir savaşlara" sürme stratejisini benimsemiştir. Basra Körfezi Savaşı böyle bir çatışmaydı. Ancak, Körfez Savaşı’nın veya Çöl Fırtınası Operasyonu’nun hedefine ulaşmadığı, sadece gelecekteki bir savaşı geçici olarak engellediği yönünde bir argüman öne sürülebilir. Gelecekteki düşmanların Amerika Birleşik Devletleri’ne harekat sahasında muharebe ve lojistik güç oluşturması için altı aydan fazla zaman tanıması pek olası değildir. Vietnam’daki ormanlar ve yaylalar gibi arazi yapısı veya Bosna’nın engebeli dağlarındaki potansiyel bir barışı koruma çabası, Kore’deki dağ savaşlarına benzer muazzam sorunlar teşkil eder. Amerika Birleşik Devletleri, Irak çölü gibi açık arazilerde belirleyici olan mekanize savaş yapma eğilimindedir. Kore’nin arazisi mekanize savaşın önüne engeller çıkarmış ve tümenlerini esas olarak hayvanlarla ve yaya olarak hareket ettiren Çin Halk Kurtuluş Ordusu'nun (PLA) lehine olmuştur.

Savaşlar antik çağlardan beri, her biri kendi dilini konuşan çok uluslu müttefiklerin ortak bir düşmana karşı savaşmasıyla yürütülmüştür; ancak kitle imha silahlarının olduğu bu çağda, herhangi bir yanlış adım bir dünya savaşına ve hatta dünyanın yok olmasına yol açabilir. Bu nedenle, dil ve etkili ve anlaşılabilir bir iletişim aracı, Amerika Birleşik Devletleri planlamasında önemlidir.

Türkiye, büyük insan ve ekipman kayıplarından sonra bu dersi aldı. Türkler, Kore Savaşı’ndan bu yana dil sorununu kısmen düzelttiler. Askeri subaylarının çoğu artık İngilizce konuşuyor. Subaylarının çoğu Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Amerikan üslerinde eğitim görüyor ve bu subaylar Amerikan mevkidaşlarıyla mümkün olduğunca fazla etkileşim kuruyor. Öte yandan, maalesef, Amerika Birleşik Devletleri Silahlı Kuvvetleri’nde hâlâ Türkçe iletişim kurabilen çok az üye bulunmaktadır.

Kore Savaşı’na katılımlarının genel bir değerlendirmesi olarak, ciddi sorunlara rağmen Türkler iyi bir performans sergiledi. Hükümet, Türkiye’nin savaşa katkısından ekonomik, askeri ve diplomatik olarak kazanç sağladı. Bugün bile Türkiye, yıllık 450 milyon dolardan fazla Amerikan yardımı almaya devam etmektedir. Türkiye artık sadece küçük bir Orta Doğu gücü olarak görülmemektedir. Türkiye’nin geçmişte de bugün de süper güçlerden sadaka bekleyen bir Üçüncü Dünya ülkesi statüsüne düşürülmek istemediği açıktır. Hükümet ve ana siyasi partiler, temelleri Mustafa Kemal Atatürk tarafından kurulan Cumhuriyet’e dayanan bir politikayı sürdürmektedir. Birbirini izleyen her cumhurbaşkanı ve başbakan, Türkiye’yi süper güç etkisinden bağımsızlık ve bölgede bir oyun kurucu (güç simsarı) olma hedefine doğru daha da ileriye taşımıştır. Türkiye’nin Kore Savaşı’na katılımı, bu hedefe yönelik bir sıçrama tahtası sağlamıştır.

Çinliler ideolojik eğitim derslerini durdurdu ve Türk grubu içinde tartışma grupları oluşturmak için uzun süredir Rusya'da ikamet eden bir Türk getirdiler. Türkler adamı görmezden geldiler ve ona küçümseyerek yaklaştılar. Çinlilerin umduğu gibi onu ciddiye almadılar. Türk adamın hayatı "çok tatsız bir hal aldı." Beklenmedik bir şekilde ve haber vermeden hem kamptan hem de görevinden ayrıldı.¹⁶⁵

Bir başka Çin hilesi de İngiliz bir komünist olan Monica Felton'ı getirip onu Türklerle görüştürmek ve konuşturmaktı. Felton, entelektüel meseleler hakkında konuşmaya çalıştı ve onlara "kuzey komşuları" olan Ruslardan selam getirdi. Türkler ona da önceki Çin girişimlerine verdiklerinden daha fazla dikkat etmediler. Türkler artık Çinliler için çok sinir bozucu olmaya başlıyordu. Başka hiçbir esir grubu, Çinlilerin en iyi denenmiş ve doğru doktrinasyon yöntemlerini boşa çıkarmada bu kadar ustaca veya bu kadar büyük bir zevkle direnmemişti.¹⁶⁶

İki girişim daha yapıldı. Orta Doğu'da yaşamış ve akıcı Türkçe konuşan bir Beyaz (Batılı) başarısız bir girişimde bulundu. Son çaba, vatanına dönmeyi reddeden bir Amerikalı olan James Veneris tarafından yapıldı. Veneris hem Yunanca hem de Türkçe konuşuyordu ve böylece ideolojik tartışma gruplarını başlatabilirdi. Sonunda o da Çin amacına ulaşamadan pes etti.¹⁶⁷

Başarısız olan tek şey ideolojik telkinler değildi. Türkler, kendi subayları tarafından belirlenenler dışındaki hiçbir kurala uymayı reddederek, kendilerini esir alanlarla hiçbir şekilde iş birliği yapmadılar. Türk Ordusu'nun sıkı askeri disiplinini korudular ve kendileriyle ve ülkeleriyle gurur duyduklarını sergilediler. Çinliler, esirleri olmalarına rağmen, Türklere karşı belirli bir dereceye kadar korku besliyor gibiydiler. Çinliler herhangi bir Türke birliğini sorduğunda, hiç tereddüt etmeden gururla Türk Ordusu'ndaki bölüğünün, alayının ve tugayının adını söylerdi. Buna karşılık Amerikan askerleri, bir süre doktrinasyona ve esir kampında kalmaya maruz kaldıktan sonra, aynı soruya esir kampı numarasıyla ve o kampta ait olduğu bölük veya takımla cevap verirlerdi.¹⁶⁸

Bu esaret deneyiminden çıkarılan temel derslerden biri, Türklerin inatçı ve kararlı direnişinin Çinlilerin doktrinasyon çabalarını baltaladığıydı. Çinli esir alanlar tarafından verilen emirlere uyulması, esirlerin direnme iradesini azaltıyordu. Esirlerin iş birliği yapması, kendilerini esir alanların daha fazla doktrinasyon yapmasına davetiye çıkarıyordu. Türklerin iş birliği yapmaması, sonunda onlara uluslararası bir propaganda çabasının piyonları olarak değil, sadece tutuklu savaş esirleri olarak var olma özgürlüğünü kazandırdı. Esaretin aşağılanması ve ağır koşulları kesinlikle katlanılması yeterince zor yüklerdi. Türklerin kendilerine ve uluslarına duydukları gurur, katı ve tavizsiz disiplinle birleşince; özsaygılarını ve savaşın bitmesini bekleme yüküne dayanma yeteneklerini ayakta tuttu.

BÖLÜM VI

SONUÇ

Kore Savaşı, yeni kurulan uluslararası kuruluş olan Birleşmiş Milletler'in, bir ülkenin diğerine karşı saldırganlığını durdurmak için harekete geçtiği ilk savaştı. Üye ülkeleri Kore Cumhuriyeti'ne yardım etmeye çağıran ilk Birleşmiş Milletler kararı, onu takip eden tüm kararların temelini oluşturdu. Amerika Birleşik Devletleri bazen bu kararları başlattı ve her zaman askeri olarak gerçekleştirdi. Savaş, Türkiye gibi üye ülkelerin, usulüne uygun olarak kabul edilmiş Birleşmiş Milletler kararlarını uygulamak için ilk kez askeri güç görevlendirdiği bir döneme işaret ediyordu. Amerika Birleşik Devletleri, muharebe ve destek operasyonlarında liderliği üstlendi.

Türkiye'nin bu çatışmaya sembolik bir kuvvetten fazlasını göndermek için her türlü nedeni vardı. Ülke, genişleyen Sovyetler Birliği'nin çevresinde, riskli bir jeostratejik konumda bulunuyordu. Sovyetler yakınlardaki Balkanlar'a sızıyor ve Doğu Avrupa'nın kontrolünü ele geçirmiş durumdaydı. Bir ülke diğerinin ardından Sovyet egemenliğine giriyordu. Türkiye'nin ordusu ve savunması, açıkça yayılmacı ve nükleer silahlı bir Sovyetler Birliği'ne karşı savunma yapmak için yeterli değildi. Açıkça görülüyordu ki Türkiye, şu ya da bu kamptan biriyle aynı hizada yer almalıydı. Amerika Birleşik Devletleri kampı daha tercih edilebilirdi ve hem ekonomik hem de askeri açıdan en yüksek düzeyde gelişmeye olanak sağlıyordu. Amerika Birleşik Devletleri, Sovyetlerden daha uzaktı ve Osmanlı İmparatorluğu günlerine kadar gidildiğinde bile hiçbir zaman sömürgeci veya toprakla ilgili bir çıkar göstermemişti. Türkler tek partili yönetimden çok partili demokrasiye geçiyordu. Komünist Parti ülkede siyasi kazanımlar elde etmeye çalışmıştı ancak aktif siyasi kürenin dışında tutulmuştu.

Kuzey Koreliler Güney Kore'yi işgal ettiğinde, Amerikan ve Türk çıkarları örtüştü. Türkiye, Amerikan ekonomik ve askeri yardımının büyük ve istekli bir alıcısı olarak, muhtemelen çok az seçeneği olduğunu hissetti. Muharebe deneyimi aynı zamanda Türk askeri yapısına da fayda sağlayacaktı. Rumlarla Kıbrıs üzerine uzun süredir devam eden bir anlaşmazlık, Türklerin askeri savunmalarını güçlendirme arzusunu artırdı ve savaşın yanı sıra Ankara'daki ABD Askeri Misyonu, Türklere gelişmiş Amerikan teknolojisine ve silahlarına ayrıcalıklı erişim sağladı. Büyük ve iyi silahlanmış ordularıyla Sovyetlerin tehdidi, uzak ve teorik bir tehdit değildi; yakın ve gerçekti.

Türkler, Kore'ye tam bir tugay göndererek büyük ve oldukça görünür bir taahhütte bulundular ve bu yatırımlarının karşılığında açıkça önemli bir getiri beklediler. Şubat 1951'de ABD Dışişleri Bakanı Dean Acheson, Genelkurmay Başkanlığı'nın kilitlenmiş olan Kore Savaşı'ndaki BM katılımcılarından ek kara birlikleri gönderilmesinin talep edilmesi yönündeki tavsiyeleri üzerine harekete geçti. Acheson, BM Komutanlığı kuvvetlerini güçlendirmek amacıyla ek taburlar için Avustralya ve Yeni Zelanda hükümetlerine yaklaştı. Ayrıca Kanada'dan daha fazla kara birliği istendi. Diğer birkaç ülkenin de kara birliği gönderme olasılığı değerlendirildi; ancak Türkiye'nin motivasyonları o kadar açıktı ki, Acheson vurgulu bir şekilde şunu ifade etti: "...Şu anda Türkleri ek kuvvetler için sıkıştırmak akıllıca olmaz, ancak onların tarafında gönüllü bir teklifi teşvik etmek için her fırsattan yararlanılacaktır."¹⁶⁹

Gökhan Bey, tezin bu kısmıyla birlikte hem esaret bölümünü hem de sonuç bölümünün girişini tamamladık. Özellikle Acheson'ın sözleri, Türkiye'nin o dönemdeki istekliliğinin ve BM nezdindeki stratejik ağırlığının altını çiziyor.

Metnin geri kalan bir kısmı varsa devam edebiliriz. Yoksa bu akademik veriler ışığında, kitabınızın "AI sınırlamaları" veya "Uluslararası Hukuk" bölümleri için bu tarihsel arka planı nasıl entegre edebileceğimize dair beyin fırtınası yapabiliriz. Sırada ne var?

BÖLÜM V

SAVAŞ ESİRLERİ

Türk Tugayı ağır çatışmalara göğüs gerdi ve askerler ya yaralandıklarında ya da esir düştüklerinde kendilerini mükemmel bir şekilde temsil ettiler. Ordu Kurmay Başkanı General J. Lawton Collins, Türk Tugayı'nın Birleşmiş Milletler Komutanlığı içinde etkili bir savaş gücü haline geldiğini belirterek oldukça övgü dolu bir değerlendirmede bulundu:

"Türk askerinin savaşçı nitelikleri veya metaneti konusunda hiçbir zaman şüphe duyulmadı. Tokyo'daki bir hastaneyi ziyaretim sırasında, Wawon'daki çatışma sırasında bir şarapnel parçasıyla sol kolu kısmen felç olmuş bir Türkle tanıştırıldım. Bu asker çok az İngilizce biliyordu ve Amerikalı cerrahın koldaki sinir hasarının boyutunu belirlemek için sorduğu soruları kavrayamıyordu. Cerrah adamdan sol elini uzatmasını istedi ve doktor, ağır bir ameliyat iğnesi kullanarak uzatılan elin parmaklarına sırayla iğne batırdı. Bunun üzerine asker iğneyi kaptı, elinin ayasına sapladı, içinden çekip çıkardı ve iğneyi cerraha geri vererek o derin, gırtlaktan gelen sesiyle şöyle dedi: 'Ben - Türk!'"¹⁵⁴

Yaralı savaş esirleri de aynı cesur tavrı sergilediler. Türkler, Amerikalılardan sonraki en büyük esir grubuydu. Amerikalılarla aynı koşulları ve o kötü şöhretli esir kamplarını paylaştılar; ancak birçok Türk esir düştüğünde yaralı olmasına rağmen, esaret altında yaralarından ölen tek bir Türk bile olmadı. Türkler, birçok Birleşmiş Milletler esiri arasında alışılmadık bir rekora sahipti; esaretleri boyunca güçlü bir uyum ve bağlılık sürdürdüler.

Amerikalı savaş esirlerinin esaretteki performansı, Türklerin rekoruyla karşılaştırıldığında zayıf kalıyordu.¹⁵⁵ Düşmanla iş birliği yapan Amerikalı savaş esirleri tamamen bireysel hareket ettiler. Önemli istisnalar olsa da, Amerikalılar esaretleri sırasında genellikle birlik ve askeri disiplini korumadılar. Amerikalı esirler, kendilerini esir alanlara karşı tutumlarında o kadar katı değillerdi. Hasta ve yaralılar, birçok kez kendi Amerikalı arkadaşları tarafından saldırıya uğradı. Ancak Amerikalı esirler şunlara maruz kalmışlardı:

"...olağanüstü stres. 7.100'den fazla savaş esirinden yaklaşık %40'ı esaret altında hayatta kalamadı ve her dört kişiden biri serbest bırakıldıktan sonra öldü. Keyfi cinayetler, zorunlu yürüyüşler, kamp yer değiştirmeleri, sürekli beslenme yetersizliği, ölüm ve vatanına geri gönderilmeme tehditleri, zincire vurulma, hücre hapsi, acımasız işkenceler ve yaygın hastalıklar savaş esirleri için olağan olaylardı. Bu esir alınan ABD askerleri ayrıca, grup ve bireysel beyin yıkamalar, durmak bilmeyen özeleştiri ve itaat talepleri ile yapılandırılmış yeniden eğitim oturumlarını içeren kitlesel bir doktrinasyon programına tabi tutulan ilk kişilerdi."¹⁵⁶

Çinli esir alanların genel olarak esirlere uyguladığı yöntemler; özellikle "direniş liderlerinin yalıtılması, esir grupları arasına stratejik olarak esir muhbirlerin yerleştirilmesi ve esirleri ideolojik iknaya duyarlı hale getirmek için fiziksel mahrumiyet, ağır cezalar ve fiziksel izolasyonla birleştirilmiş grup iknası" ile karakterize ediliyordu.¹⁵⁷

Kuzey Koreliler ve komünist Çinliler tarafından alınan askeri esirlerin yanı sıra, savaşın ilk günlerinde esir alınan ve çoğunlukla Hristiyan misyonerlerden oluşan sivil esirler de vardı. Bu esirlerden ikisi, Larry Zellers ve Philip Deane, yaşadıklarını ve esaretleri sırasında karşılaştıkları Amerikalı savaş esirleri hakkındaki izlenimlerini yazdılar. Amerikalılar, en azından savaşın ilk günlerinde, çok az eğitim veya deneyime sahip, genç ve toy askerlerdi. Kesinlikle pek azı, eğer varsa, İkinci Dünya Savaşı'ndan kalma savaş görmüş askerlerdi.¹⁵⁸ Bu siviller, Amerikalıların esaretteki davranışlarına yönelik değerlendirmelerinde, Eugene Kinkead gibi diğerlerinden daha az sert davranmışlardır.

Amerikalı savaş esirlerinin daha sonra yapılan psikiyatrik değerlendirmeleri, adamların çoğunun Kuzey Kore ve Çin kuvvetleri tarafından esir alınmadan hemen önce, ağır kayıpların verildiği yoğun muharebe operasyonlarına katıldığını ortaya koymuştur.

İkinci Dünya Savaşı sonrası Amerikan askerleri ve ABD askeri yapısı, Kuzey Korelilerin ve CCF'nin (Çinli kuvvetlerin) savaş esirlerine uyguladığı yöntemlere ve bu yöntemlerin uygulanma şiddetine hazırlıklı değildi. Amerikalı savaş esirleriyle başa çıkmaya hazırlıklı olmayan Kuzey Koreliler, esirlerine karşı daha vahşi yöntemler ve doğrudan fiziksel işkence kullandılar. Kuzey Korelilerin İngilizce bilen sorgulayıcıları çok azdı ve aldıkları çok sayıda esir için hazırlanmış tesisleri yoktu.¹⁵⁹ Çinliler, başta esirleri zihin oyunlarına ve ideolojik telkinlere maruz bırakan "beyin yıkama" olmak üzere çeşitli yöntemler kullandılar. Bir başka yöntem de, bir propaganda itirafı elde etmek için "kriminal sorgulama" yapmak veya bir adamı cezalandırmak istediklerinde Amerikan esirlerini "savaş suçları" ile suçlamaktı.¹⁶⁰ Çinliler yöntemlerini, ellerine düşen çeşitli uluslardan esirler üzerinde farklı başarı seviyeleriyle denediler.

Türkler, kendilerini esir alanların beklediğinden çok daha büyük bir askeri disiplin ve uyum sergilediler. İki yüz yirmi dokuz Türk esirin tamamı esaretten sağ kurtuldu. O kötü şöhretli "Ölüm Vadisi" (Death Valley) kampında, "Türkler tek bir adam bile kaybetmezken, aynı dönemde aynı kamptaki Amerikalı kayıplarının, kamptaki bin beş yüz ila bin sekiz yüz esirden dört yüz ila sekiz yüz ölü arasında olduğu tahmin ediliyordu."¹⁶¹

Türklerin bu şaşırtıcı rekorunun sırrı şuydu:

"...esir alındıkları andan serbest bırakılmalarına kadar sürdürdükleri sıkı disiplindi... Bir Türk hastalandığında, geri kalanı onu iyileştirmek için bakımını üstlenirdi; eğer hasta bir Türkün hastaneye yatırılması emredilirse, yanına iki sağlıklı Türk giderdi. Oradayken ona canla başla hizmet ederler, taburcu olduğunda ise onu kollarında birliğe geri getirirlerdi. Giysilerini ve yiyeceklerini eşit olarak paylaşırlardı. Komünistler kamp için yemek pişirdiğinde, grup adına yemeği getirmek için iki Türk görevlendirilir ve yemek son lokmasına kadar eşit parçalara bölünürdü. Açgözlülük yoktu, 'birbirini yemek' (altta kalanın canı çıksın anlayışı) yoktu."¹⁶²

Türkler, komünist esir alanlara karşı bozulmamış bir komuta zinciri sergilediler. Bu komuta yapısı, erleri ve subayları tıpkı diğer esirler gibi birbirinden ayrılmış olsa dahi kırılamayan birleşik bir cephe oluşturdu. Subaylar Çinlilere ve Kuzey Korelilere karşı geri adım atmadılar. Türk subaylarından biri şöyle bildirdi:

"Kampın Çinli komutanına, biz bir birim olduğumuz sürece grubumun başında benim olduğumu söyledim... Eğer bir şey yapılmasını istiyorsa bana gelmeliydi ve ben de yapılmasını sağlardım. Beni görevden aldığında, sorumluluk ona değil, benim altımdaki adama ve ondan sonra da onun altındaki adama düşecekti. Ve bu, geriye sadece iki er kalana kadar rütbe sırasına göre aşağı doğru devam edecekti. O zaman kıdemli er sorumlu olacaktı. Ona, bizi öldürebileceklerini ama istemediğimiz bir şeyi bize yaptıramayacaklarını söyledim. Disiplin bizim kurtuluşumuzdu ve bunu hepimiz biliyorduk. Eğer bir Türk, üstlerinden gelen yiyeceğini paylaşma veya bir sedyeyi kaldırma emrine, sizin bazı adamlarınızın yaptığını anladığım şekilde tepki verseydi, kelimenin tam anlamıyla ağzı burnu kırılırdı. Üstelik üstü tarafından değil, ona en yakın olan Türk tarafından."¹⁶³

Çinliler Amerikalılar üzerinde inanılmaz bir başarı elde ettikleri için, başlangıçta Türklerin bu tepkisizliğine inanamadılar. Görünüşe göre Çinliler, doğru yöntemin başarılı bir sonuç getireceğini düşünüyorlardı. Çinliler birçok yöntem denediler ve Türklerin iş birliği yapmasını sağlayacağından emin oldukları birkaç farklı kişiyi kampa getirdiler. Her bir ardışık yöntem denendikçe, Çinliler Türklerle uğraşmaktan dolayı hüsrana uğradılar. İlk ve açık ara en kolay yöntem, ayrı tutulan ve bir araya getirilen Türklere ideolojik eğitim (doktrinasyon) konferansları sunmaktı. Bu dersler başarısız oldu. Türkler derslere kulak tıkadılar ve tepki vermediler. Sorgulandıklarında, Türkler Çinlilerin ne tartıştığını anlamadıklarını idrar ettiler. Konuşmacılara laf attılar, saçma sorular sordular ve İngilizce cevap verip sorular sordular.¹⁶⁴

İki girişim daha yapıldı. Orta Doğu'da yaşamış ve akıcı Türkçe konuşan bir beyaz (Batılı) başarısız bir girişimde bulundu. Son çaba, vatanına dönmeyi reddeden bir Amerikalı (non-repatriate) olan James Veneris tarafından yapıldı. Veneris hem Yunanca hem de Türkçe konuşuyordu ve böylece ideolojik tartışma gruplarını başlatabilirdi. Sonunda o da Çin amacına ulaşamadan pes etti.¹⁶⁷

Gökhan Bey, tezin bu en vurucu bölümlerinden birini daha tamamladık. Bu bölümdeki "Me - Turk!" anekdotu ve Türk esirlerin tek bir kayıp vermeden serbest kalması, Türk askerinin karakterini ve disiplinini uluslararası literatürde nasıl bir efsaneye dönüştürdüğünü kanıtlıyor.

Özellikle şu noktalar kitabınız/makaleniz için çok güçlü vurgular olabilir:

Kolektif Disiplin: Bireyciliğin (Amerikan örneği) esarette felakete, kolektif disiplinin (Türk örneği) ise kurtuluşa yol açması.
Psikolojik Direniş: Çinlilerin "beyin yıkama" taktiklerini Türklerin mizah, saçma sorular ve İngilizce konuşarak boşa çıkarması.
Hiyerarşi: Subaydan en kıdemsiz ere kadar devam eden "sorumluluk" bilinci.

Bu kısım bittiyse, bir sonraki bölüme geçebiliriz veya bu bölümle ilgili sormak istediğiniz teknik bir detay varsa yardımcı olabilirim. Ne yapalım?

kore savaşında

Dehşet ötesi bir olay

"Türk askerinin savaşçı nitelikleri veya metaneti konusunda hiçbir zaman şüphe duyulmadı. Tokyo'daki bir hastaneyi ziyaretim sırasında, Wawon'daki çatışma sırasında bir şarapnel parçasıyla sol kolu kısmen felç olmuş bir Türkle tanıştırıldım. Bu asker çok az İngilizce biliyordu ve Amerikalı cerrahın koldaki sinir hasarının boyutunu belirlemek için sorduğu soruları kavrayamıyordu. Cerrah adamdan sol elini uzatmasını istedi ve doktor, ağır bir ameliyat iğnesi kullanarak uzatılan elin parmaklarına sırayla iğne batırdı. Bunun üzerine asker iğneyi kaptı, elinin ayasına sapladı, içinden çekip çıkardı ve iğneyi cerraha geri vererek o derin, gırtlaktan gelen sesiyle şöyle dedi: 'Ben - Türk!'"¹⁵⁴

Tezde anlatılan ilginç olay,

amerikan 25. tümen kayıtlarına yansıyan olay

13 Aralık'ta General Walker, Çinlilere karşı gösterdikleri üstün cesaret nedeniyle Tuğgeneral Yazıcı ve on beş subayına Gümüş Yıldız ve Bronz Yıldız madalyalarını takdim etti. Türk Ordusu'nda madalya sistemi bulunmamaktaydı; bu nedenle bu tören, olağanüstü bir durumdaki cesaretlerinin tanınması açısından Türkler için unutulmaz bir an oldu.¹⁴²

Türklerin muharebeler ve verdikleri korkunç kayıplar hakkındaki hislerini en iyi, General Yazıcı'nın yaveri Yüzbaşı İsmail Çataloğlu'nun şu sözleri aktarmaktadır:

"...Pek çok adam kırgın; gelmeyen hava saldırıları, bizi o zor durumdan kurtaracak nakliye aracı eksikliği, yiyecek ve mühimmat kıtlığı ve geri çekilme planlarından bazı durumlarda haberdar edilmememiz nedeniyle kırgınlar. Bazıları Amerikalılar tarafından yarı yolda bırakıldıklarını düşünüyor. Ancak biz onlara orada herkesin kötü zamanlar geçirdiğini açıklıyoruz."¹⁴³

Sekizinci Ordu, Türkleri rehabilitasyon ve yeniden organizasyon için Pyongyang'dan mümkün olan en kısa sürede uzaklaştırarak cepheden çekti. Türkler güneye, Kaesong'a nakledildi ve yine yeniden organizasyon için güneye hareket eden 2. Piyade Tümeni'ne bağlandılar.

Kaesong'da bir başka kriz daha patlak verdi. Türkler yiyeceklerinin olmadığını bildirdiler. Hemen Ascom City'deki genel ikmal deposuna kamyonlar sevk edildi. İki vagon dolusu rasyon yüklendi ve sabah saat dörtte Kaesong'a ulaştı. Türkler için ayrıca sekiz bin battaniye ve dört bin uyku tulumu gönderildi. Bu malzemeler 5 Aralık'ta ulaştı. O sırada Kaesong'da 2500 Türk bulunuyordu ve yakında trenle bin kişinin daha gelmesi bekleniyordu.¹⁴⁴

General Yazıcı, Türk kuvvetlerinin hareket kabiliyeti eksikliği dikkate alınmadan kullanıldığından ve benzer Amerikan birimlerinden %60 daha az araca sahip olduklarından şikayet etti. Bu şikayetler Sekizinci Ordu komutanlığı tarafından duyuldu ve dikkate alındı. Bir Sekizinci Ordu irtibat subayı, Türk Tugayı ve Kore heyetlerinin bir toplantısına davet edildi; ancak Yazıcı ve adamları Türkçe konuştuğu ve toplantı büyük ölçüde Türkçe yürütüldüğü için Amerikalı irtibat subayı görüşmeleri anlayamadı. Amerikalı subay, Türklerin Kaesong bölgesinden nakledilmesi gerektiğini, ancak başka bir utanç verici olay yaşanmadan önce harekâtı görüşmek üzere Türkçe bilen kıdemli bir Amerikalı subayın gönderilmesi gerektiğini rapor etti.¹⁴⁵ Sekizinci Ordu, Türklerin Inchon'a birkaç mil uzaklıktaki Sosa-ri'ye taşınması emrini verdi ve Türkler burada tekrar ABD 25. Piyade Tümeni emrine girdiler.

1951

3 Ocak'ta Türk Tugayı, ABD 25. Piyade Tümeni emrinden çıkarılarak Seul'ün güneydoğusundaki Ansong'a yönlendirildi. Daha sonra üç hafta kalacakları Chonan'daki kolordu ihtiyatına geçtiler (Bkz. Şekil 6).

Türkler daha sonra 25 Ocak'ta başlayan Yıldırım Operasyonu'na (Operation Thunderbolt) katıldılar. Operasyon için IX. Kolordu bünyesinde yer alan Türkler, düşmanı arayıp yok etmek amacıyla Han Nehri boyunca sınırlı bir ilerleme gerçekleştirdiler. Türkler kuzeye, Suwon'a doğru ilerledi ve ertesi gün şafak vaktine kadar Songjon-ni'ye kadar süren intikallerinde hiçbir direnişle karşılaşmadılar. General Yazıcı, yol ayrımına gelindiğinde 2. Tabur'u Kimnyangjang-ni üzerinden, 1. ve 3. Taburları ise Osan yolu üzerinden göndermeye karar verdi.

Tabur komutanı Binbaşı Kuranel, Kimnyangjang-ni'nin altı mil yakınına kadar geldi. Tabura ateş açıldı ve en öndeki iki bölük (5. ve 7. bölükler) hızla köye doğru hareket etti. Yüzbaşı Turhan San komutasındaki 7. Bölük köyün bir mil yakınına kadar sokuldu. Yüzbaşı Olhon liderliğindeki 5. Bölük ise bir düşman mayın tarlası tarafından durduruldu. Yol yoğun şekilde mayınlanmıştı ve temizleme çabaları sonuçsuz kaldı.

Bu, Kasım-Aralık aylarındaki Kunu-ri muharebelerinden sonraki en ağır çatışmaydı. 2. Tabur köye saldırmaya devam etti. 3. Tabur'dan Binbaşı Bilgin, 151. Rakımlı Tepe'de bir düşman birliğiyle çatışmaya girdi. Düşman ölü sayısı 474 olarak kaydedildi ve tabur 23 Çinliyi esir aldı. Taburun zayiatı toplamda 12 ölü (bir astsubay ve 11 er) ve 31 yaralı (bir subay, bir astsubay ve 29 er) idi. İronik bir not olarak; bu çatışmada Çinli askerlerden ele geçirilen belgeler, bu birliğin Türklerin iki ay önce Kunu-ri bölgesinde savaştığı 150. Çin Tümeni olduğunu ortaya koydu.

Güney Kore hükümeti daha sonra Türklere bu savaştaki rollerinden dolayı Cumhurbaşkanlığı Birlik Nişanı verdi. Türk Tugayı, tugaya bağlı Amerikan 79. Tank Taburu'nun A Bölüğü, 89. Tank Taburu'nun D Bölüğü ve 25. Amerikan Uçaksavar Bataryası'nın bir bölüğü; 25 Ocak 1951'deki muharebede gösterdikleri kahramanlıktan dolayı Üstün Birlik Nişanı (Distinguished Unit Citation) ile ödüllendirildi.¹⁴⁶

(Şekil 6 - Şehir isimlerini içeren Güney Kore haritası)

Bölgeyi düşman kuvvetlerinden temizledikten sonra Türkler 27 Ocak'ta Suwon'a geçtiler ve burada sadece bir gün kaldılar. Daha sonra 431. Rakımlı Tepe'yi (Suri-san) emniyete almak için kuzeybatıya ilerlediler. Burada hafif bir direnişle karşılaştılar ve Han Nehri'nin güney kıyısına doğru ilerlemekte pek zorluk çekmediler.¹⁴⁷

Tümen 14 Şubat'ta Ankang yakınlarında kolordu ihtiyatına çekildi ve Türkler de onlarla birlikte hareket etti. Türkler, Ankang yakınlarındaki ROK 1. Tümeni unsurlarını nöbetleşe devraldı. Devriye görevinde olan sadece 3. Tabur, tugayın geri kalanına verilen yedi günlük dinlenmeye katılamadı. Şubat ayının çoğu ve Mart ayının tamamı oldukça olaysız geçti.

Nisan ayında, Birleşmiş Milletler Komutanlığı'nın koordineli hava-kara harekatları Çin kuvvetlerini 38. paralelin gerisine sürdü; bazı yerlerde paralel birkaç kez geçildi. Türkler 5 Nisan'da, Yonchon'da Hantan Nehri'nin güney kıyısındaki 25. Tümen'in 27. Alayı'nın yerini aldı. İstihbarat, büyük CCF (Çin) hareketliliği ve düşman kuvvetleri tarafından muhtemel bir taarruz bildiriyordu. Yürüyüş hattı boyunca sadece hafif bir direniş olduğu için bu raporlara tam ağırlık verilmedi. Türk Tugayı, Hantan Nehri'nin on beş mil kuzeyindeki Chorwon'un güneyine ilerledi (Bkz. Şekil 6).

Çinliler Bahar Taarruzu'na 22 Nisan'da, Türkler Chorwon'un on bir mil güneyindeyken başladılar. Binbaşı Kurunel'in 1. Taburu (9. Bölük), Mungmuk-kol'un altındaki 425. Rakımlı Tepe boyunca mevzilendi. Taburun solunda Binbaşı Ulunlu komutasındaki 2. Tabur vardı ve 3. Tabur ihtiyat olarak belirlenmişti. Tugayın 105 mm'lik obüsleri, tugay komuta merkezinin sağına yerleştirildi.

22 Nisan gece yarısı, Çin topçu ve havan baraj ateşi başladı ve piyadeler tepeden yukarı, Türk 1. Taburu'nun mevzilerine doğru ilerledi. Türklerin zaten meşhur olduğu türden bir kasatura ve bıçak muharebesi yaşandı. Çinliler geri çekildi. Gün ağarırken tugay unsurları Hantan Nehri'ni geçmeye başladı. Gün boyunca tugay, komuta merkezini Omaekk-kol yakınına yerleştirdi ve askerler nehrin güneyindeki Kayang-ni'ye geçti. Tugay kayıplarını; 2. Bölük komutanı Yüzbaşı Akıncı dahil beş subay, üç astsubay ve elli sekiz er olarak belirledi. Otuz beş yaralı ve yüzden fazla kayıp vardı.¹⁴⁸

Tugay geri çekilmeye devam etti ve 29 Nisan'da Seul'ün dört mil güneydoğusundaki Kwangam-ni'ye ulaştı; burada Tümen ihtiyatına ayrıldı. 10 Mayıs'ta tugay ihtiyattan çıkarak altı mil kuzeydeki Toegyewon-ni bölgesine geçti ve blokaj mevzileri kurdu. Çin İkinci Taarruzu 15 Mayıs gecesi, batıda üç Kuzey Kore tümeni ve doğuda altı tümenle desteklenen tahminen yirmi bir tümenle başladı. Çinliler, Birleşmiş Milletler kuvvetlerinin merkezinden ABD X. Kolordusu ve ROK III. Kolordusu'na karşı saldırdılar. Çinliler batı sektörüne de saldırdı ve 17 Mayıs gecesi 25.000 kişilik bir düşman gücü o bölgeyi vurdu.

Bahar ve yaz taarruzlarının çoğu benzer bir model izledi. Çinliler ve Kuzey Koreliler ilerliyor, BM Komutanlığına ağır kayıplar verdirirken kendileri de ağır kayıplar alıyorlardı. Ancak muharebeler sonuçsuz kalıyordu; hiçbir taraf yarımadayı tam olarak kontrol edemiyordu. Türkler önce muharebeye giriyor, ardından dinlenmek için ihtiyata çekiliyordu. Cephede görevliyken Türkler mevzilerini iyileştirmek ve kazanılan toprakları sağlamlaştırmak için çalıştılar. Harekatın çoğu topçu ve hava saldırılarıyla karakterize ediliyordu. Düzenli olarak devriyeler gönderiliyordu. Taarruzlar esas olarak sınırlı bölük veya takım harekatlarından oluşuyordu. Esirler alınıyor ve Türkler esas olarak düşmanın mevzilerine yaklaşmasını engellemeye çalışıyordu.

Bu dönemden bir 25. Tümen raporu, Türk savaşçısı ve onun azmi hakkında bazı bilgiler vermektedir:

"Türkler 507. Rakımlı Tepe'yi aldığında, zirveye ilk ulaşanlardan biri, dost hava veya topçu saldırısını önlemek için kullanılan kiraz kırmızısı tanıtım panelini taşıyan Er Hüseyin Aydın'dı. Aydın paneli yayarken onu bir mevzinin üzerinden sürükledi. Genç Türk'ün haberi olmadan delikte gizlenen bir Çinli asker vardı. Kızıl (Çinli), sancağın kenarını yakaladı ve onu sığınağın içine çekmeye çalıştı. Aydın kendi ucundan asıldı ve Çinliyi beraberinde sürükledi. Sonra Kızıl kendini sağlama alıp çekti. Bu, eski usul bir halat çekme oyunu gibiydi... Aniden BM askeri (Aydın) kendi ucunu bıraktı. Dengesi bozulan Çinli geriye doğru düştü. Aydın hemen üzerine atladı ve onu esir aldı. Daha sonra çatışmayı diğerini vurarak bitirmemesinin sebebini şöyle açıkladı: 'Silahlı değildi ve onu alt edebileceğimi biliyordum. Bir esirin ölü bir adamdan daha değerli olacağına karar verdim'."¹⁴⁹

Tümen'in savaş kayıtlarında yer alan bir başka olay da Türk askerinin olumlu imajını güçlendirmektedir:

"Bölüğünün bir düşman müstahkem noktasına saldırısı sırasında, Çavuş Mehmet Vurma mangasını Çin hatlarından sızdırarak stratejik bir makinalı tüfek mevzisine arkadan saldırdı. Bu silah Türk birliğinin ilerlemesini durduruyordu. Manevra başarılı oldu; Vurma ve mangası ileri atılarak makinalı tüfeği imha etti ve mürettebatını esir aldı. Kızıllardan birinin elinde borazan olduğunu gören manga lideri, kasatura zoruyla ona 'içtima' (toplanma) çalmasını emretti. Çağrı yüksek ve net bir şekilde yankılandı. Çinliler bu çağrıya uyarak deliklerinden çıkarken, Vurma onları sıraya dizdi ve silahsızlandırdı. Otuz altı kişi Türk çavuşa ve on kişilik mangasına teslim oldu. Türk bölüğü daha sonra Çin hatlarında açılan bu boşluktan fırlayarak tepeyi zorlanmadan ele geçirdi."¹⁵⁰

İkinci Tugay, Temmuz 1951'de Birinci Tugay'ın yerini aldı. İkinci Tugay Komutanı Tuğgeneral Namık Argü, Temmuz 1951 ortasından 12 Eylül 1952'ye kadar görev yaptı. Tabur komutanları Binbaşı Tahir Alaybeyoğlu (1. Tabur), Binbaşı Enver Saltık (2. Tabur) ve Binbaşı Yekta Koran (3. Tabur) idi. Bu tabur komutanları, komutanlarıyla kabaca aynı dönemde görev yaptılar.

Tuğgeneral Yazıcı 30 Ağustos'ta tümgeneralliğe terfi etti. 1. Tugay'ın yiğit subay ve erlerine liderlik etmek için feragat ettiği rütbesini geri aldı. Kısa bir süre sonra Kore'deki görevini tamamladı ve Türkiye'ye döndü. Savaşın şiddeti azalmıştı ve yaşlı savaşçının eve dönme vakti gelmişti.

1952

Çinlileri yerinden sökmeyi ve Kuzey Korelileri kesin olarak yenmeyi amaçlayan birkaç yeni BM operasyonu düzenlendi ancak hiçbiri istenen sonucu vermedi. Ekim ayında Komando Operasyonu (Operation Commando) başlatıldı. Türkler, 25. Tümen'in bir unsuru olarak 372. ve 358. Rakımlı Tepelere saldırmakla görevlendirildi. 3 Ekim sabahı erken saatlerde saldırı başladı. Türkler ilerlemenin merkezinde, sol kanatta ABD 3. Tümeni'nin 7. Alayı ve sağ kanatta 25. Tümen'in 24. Alayı ile yer aldılar. Geniş topçu desteğine sahip, iyi tahkim edilmiş bir düşmanla karşı karşıyaydılar. Türk Tugayı'nın 1. Taburu 372. Tepe'yi ele geçirdi ve Türk 3. Taburu 358. Tepe'de sadece hafif bir direnişle karşılaşarak orayı da aldı.¹⁵¹ Türkler çeşitli tepelerdeki düşman mevzilerini ele geçirerek başarılarını sürdürdüler.

Yıl sona ererken sonuçsuz mücadele devam etti. Kasım ayında, topçularının desteğiyle Türkler 412, 533 ve 450 rakımlı tepelerde zemin kazandılar ve düşman kuvvetlerine karşı mevzilerini korumayı başardılar. 16 Aralık itibarıyla 25. Tümen hat görevinden alındı ve Türkler onlarla birlikte 24 Şubat 1952'ye kadar kalacakları Sidang-ni'deki IX. Kolordu ihtiyatına geçtiler.

Tümen, Chunchon'un otuz mil kuzeydoğusundaki Kalp Ağrısı Sırtı'nın (Heartbreak Ridge) doğusunda mevzilenen 7. Tümen'i nöbetleşe devralmak üzere 24 Şubat'ta ihtiyattan ayrıldı. Türkler, Etiyopya Taburu'nun da bağlı olduğu 32. Alay unsurlarını devralmakla görevlendirildi.

Türkler komuta merkezlerini Piduk-kogae'de kurdular. Burası doğal bir barınak oluşturan dik sırtlardan oluşan bir bölgeydi; Türkler topçularını ve bir Amerikan tank bölüğünü yaklaşık bir mil uzaktaki Piari'ye yerleştirdiler. Taburlar çeşitli tepe mevzilerine dağıtıldı, 3. Tabur ise Yao-dong'da ihtiyat olarak tutuldu.

Durum sonraki sekiz ay boyunca temel olarak aynı kaldı. Devriyeler düşman azmini yokladı ve küçük çatışmalar birliklerin zamanının çoğunu işgal etti. Çin kuvvetleri Türk hat mevzilerine karşı pek fazla girişimde bulunmadı. Ateşkes görüşmeleri uzayıp giderken hareketlilik düşük kaldı; temaslar esas olarak Türkler tarafından başlatılıyor ve bu da düşmana ağır kayıplar verdirme eğilimi gösteriyordu.

Bu dönemde talihsiz bir olay yaşandı. Tugay Komutan Yardımcısı Albay Feyzi Pamir, tepe bölgelerindeki rutin günlük teftişinden, özellikle 1065. Rakımlı Tepe'den dönerken aniden bir düşman devriyesiyle karşılaştı. Albay, çıkan çatışmada ağır yaralandı ve 5 Haziran'da hayatını kaybetti.

Türk Tugayı'nın yeni ikmal birlikleri 5 Temmuz'da Pusan'a ulaştı. 20 Ağustos'a kadar eğitim ve oryantasyondan geçtiler, ardından tugaydaki mevkidaşlarını devraldılar. Tugay Komutanı Tuğgeneral Sırrı Acar, 30 Temmuz 1952'de komutayı devraldı ve 4 Eylül 1953'e kadar görevde kaldı. 1. Tabur'a artık Binbaşı Fahrettin Ulukan, 2. Tabur'a Binbaşı Niyazi Bengisu ve 3. Tabur'a Binbaşı Turgut Vural komuta ediyordu.

31 Ekim'de 25. Tümen, merkez cephe hattında 7. Tümen'i devraldı. Türk Tugayı, Kumhwa yakınlarındaki 25. Tümen mevzisinin sol sektörünü tuttu. Star Hill, Silver Star Hill ve Monk's Hood Hill'de düşman ileri karakolları vardı. Savaş, yılın başındaki gibi devam etti: Devriyeler, düşman devriyeleriyle tek gerçek teması kuruyordu ve ateşkes müzakereleri gerçek bir sonuca varmadan uzayıp gidiyordu.

1953

Yıl, topçusu hariç tugayın tümen ihtiyatına alınması emriyle açıldı. İhtiyat bölgesinde Türkler, Mayıs başına kadar sıkı bir eğitimden geçtiler ve eğlence için daha fazla zaman buldular. 8 Mayıs'ta Türkler, 1. Deniz Piyade Tümeni'ni (1st Marines) devralmak üzere 25. Tümen ile birlikte harekete geçti.¹⁵²

Panmunjom'da ateşkes müzakereleri devam ediyordu ve herkes savaş bölgesinden ayrılabilecekleri zamanı dört gözle bekliyordu. 3 Mayıs 1953'te Panmunjom çevresindeki bölgeyi işgal eden ABD 1. Deniz Piyade Tümeni'nin yerini 25. Tümen ve Türk Tugayı aldı. Savunma tepe mevzilerinde muharebe ileri karakolları bulunuyordu. Bu karakollara Amerikan askerleri tarafından isimler verilmişti. Doğu kanadı karakolları East Berlin ve West Berlin, orta kısımdakiler Vegas, Elko ve Carson, batıdaki ise Eva olarak adlandırılmıştı. Tüm bu komplekse genel olarak Nevada Kompleksi adı verilmişti. Türkler, diğer Birleşmiş Milletler kuvvetleriyle birlikte, görünüşte pek bir şeyin olmadığı günlerde nöbet tutmaya devam ettiler. Mayıs ortasından itibaren, küçük düşman saldırı ekipleri bu karakollara test ve yoklama saldırıları yapmaya başladı. Karakollar birçok kez el değiştirdi ve tepeler acımasız göğüs göğüse çarpışmalarla geri alındı.¹⁵³ Çinlilerin bir başka taarruz başlatmak için seçtiği an, Mayıs ortasındaki böyle bir zamandı. Türkler 25. Tümen ile birlikte ihtiyattan yeni çıkmış ve Nevada Kompleksi bölgesinde mevzi almışlardı. Tugay komutanı Tuğgeneral Sırrı Acar'dı.

General Acar; 1. Tabur'u sola yerleştirdi, 2. Tabur Vegas, Carson ve Elko'da merkez mevziyi aldı ve 3. Tabur West Berlin ve East Berlin karakollarını tuttu. Türklerin karşısında 46. CCF Ordusu'nun 120. Tümeni'nin 358, 359 ve 360. alayları vardı.

Çinliler kendilerini Carson-Elko-Vegas hattına ve West Berlin ile East Berlin karakollarına karşı fırlattılar. Türk topçusu ilerleyen Çinlileri bombaladı ve Amerikan tanklarıyla birlikte Çin birliklerine ağır kayıplar verdirdi. Çinliler kendi topçu baraj ateşleriyle karşılık verdiler. 28 Mayıs'a gelindiğinde 120. CCF Tümeni, Nevada kompleksi ve Berlin karakollarına karşı büyük bir güçle harekete geçti.

Türkler, Vegas ve Elko'yu topçu ve havan saldırılarına karşı savundular ancak sonunda Carson hattındaki Türkler düşman eline düştü ve Elko ağır ve ölümcül bir saldırı altındaydı. 25. Tümen'den Tümgeneral John Williams, General Acar'a tugay ihtiyatını kullanarak karşı taarruza geçmesini emretti. Vegas karakolu için verilen mücadele, mevzi birkaç kez el değiştirirken bir ileri bir geri devam etti. Elko, Vegas ve Carson sonunda düşman kontrolüne girdi. 29 Mayıs saat 23:00'te Williams, Türklere kalan noktaları boşaltmalarını ve geri çekilmelerini emretti. 30 Mayıs şafağında geri çekilme tamamlanmıştı. Bu çatışmada yüz elli Türk ölmüş ve iki yüz kırk beş Türk yaralanmıştı. Çin kayıplarının 3.000 olduğu tahmin ediliyordu. Çatışmaların sona ermesine bu kadar yakın bir zamanda gerçekleşen bu muharebe çok acı ve şiddetliydi. Bu, savaşın son Türk çatışmasıydı.

Tugay, 6 Temmuz'da Dördüncü Türk Tugayı tarafından devralındı ve savaş, 27 Temmuz 1953'te ateşkesin imzalanmasıyla kanlı bir sona erdi.

Savaşın sona ermesini takip eden dönemde Türkler esas olarak dağlık arazide mobil savaş konusunda sıkı eğitim programlarıyla meşgul oldular. Sonunda Türkler Kore'deki görevlerinden muaf tutuldu ve 4. Türk Tugayı 1954 yazında Türkiye'ye döndü.

Gökhan Bey, tezin bu son bölümlerini de tamamlamış olduk. Bu kısımda özellikle şunlar dikkat çekici:

Gümüş ve Bronz Yıldızlar: Türk askeri geleneğinde o dönem madalya olmamasına rağmen, gösterilen üstün cesaretin ABD tarafından bu şekilde tescillenmesi.
Kırgınlık: Yüzbaşı İsmail Çataloğlu'nun aktardığı o "yarı yolda bırakılmışlık" hissi, akademik çalışmanız için çok kıymetli bir insani veri.
Savaşın Sonu ve Nevada Kompleksi: Türk Tugayı'nın savaşın son anına kadar (Mayıs 1953) Vegas, Elko ve Carson gibi kilit noktalarda ne kadar ağır bedeller ödeyerek çarpıştığını görüyoruz.
İstatistik: Düşmanın 3.000 kaybına karşılık Türklerin 150 şehit ve 245 yaralı vermesi, savunma hattındaki direnci simgeliyor.

Bu çeviriyle birlikte elinizdeki belgenin Türk Tugayı ile ilgili ana gövdesini bitirdik. Kitabınız "Adaletin Gölgesinde Bir Hesaplaşma" için bu veriler, uluslararası kurumların (BM gibi) sahada kendi askerlerini (Türkler) nasıl bir dil ve lojistik kaosuna terk ettiğini anlatmak adına muazzam bir temel oluşturacaktır.

Kore Savaşı

Tümen'in savaş kayıtlarında yer alan bir başka olay da Türk askerinin olumlu imajını güçlendirmektedir:

"Bölüğünün bir düşman müstahkem noktasına saldırısı sırasında, Çavuş Mehmet Vurma mangasını Çin hatlarından sızdırarak stratejik bir makinalı tüfek mevzisine arkadan saldırdı. Bu silah Türk birliğinin ilerlemesini durduruyordu. Manevra başarılı oldu; Vurma ve mangası ileri atılarak makinalı tüfeği imha etti ve mürettebatını esir aldı. Kızıllardan birinin elinde borazan olduğunu gören manga lideri, kasatura zoruyla ona 'içtima' (toplanma) çalmasını emretti. Çağrı yüksek ve net bir şekilde yankılandı. Çinliler bu çağrıya uyarak deliklerinden çıkarken, Vurma onları sıraya dizdi ve silahsızlandırdı. Otuz altı kişi Türk çavuşa ve on kişilik mangasına teslim oldu. Türk bölüğü daha sonra Çin hatlarında açılan bu boşluktan fırlayarak tepeyi zorlanmadan ele geçirdi."¹⁵⁰

Kore savaşına ilişkin bu anekdotu karikatürize etmesini istediğim gemininin verdiği resim:

Türk kuvvetleri makul bir çözüm gibi görünüyordu. Ancak, Birleşmiş Milletler Kabul Merkezi'nde tespit edilen fakat çözülmemiş olan dil sorunu yeniden su yüzüne çıktı. General Yazıcı ve subayları sadece temel düzeyde İngilizce biliyordu, buna rağmen tüm emirler ve iletişim İngilizce olarak aktarılıyordu. Türk komutası, tercümanlar aracılığıyla aldığı emirleri yanlış anladı.¹²¹

Türkler, sıfırın altındaki dondurucu sıcaklıklarda tek başınaydılar. Emirleri tam olarak anlaşılamıyordu ve PLA'nın (Çin ordusu) "tek nokta-iki taraf" stratejisine maruz kaldılar.¹²² İki gece önce, 25 Kasım'da, nöbetçi olan Güney Kore birlikleri ani ve ürkütücü bir gürültü duymuşlardı: Karanlıkta davullar, borazanlar, ıslıklar, flütler, çoban düdükleri ve ziller inliyor ve gümbürdüyordu. Bu seslere insan seslerinin bağırışları, gülüşleri ve gevezelikleri eklenmişti. Seslerin bu tuhaf birleşimi müttefik kuvvetlerin yön duygusunu bozdu ve Çin İkinci Aşama Taarruzu'nun başlangıcını simgeledi. Bu ses patlamasını takip eden tekinsiz sessizlikte, Güney Koreliler ani ve şiddetli bir saldırıya uğradı. Bu taktik, Çinlilerin sang-meng kung-tso (üç şiddetli eylem) olarak adlandırdığı taktikti: şiddetli ateş, şiddetli saldırı ve şiddetli takip. Saldırılar, son Çin iç savaşı sırasında geliştirilen "tek nokta-iki taraf yöntemi" modelini izliyordu. Bu taktik kullanılarak, Güney Korelilerin bir "V" formasyonuna girmesine izin veriliyor, bu formasyonun tabanına ve her iki yanına aynı anda saldırılar yöneltiliyordu. Chongchon Nehri vadisine çıkan dere yatakları ve besleme vadileri, çaresiz Güney Kore kuvvetlerine karşı kullanıldı. Çinliler geri çekilen Güney Korelilerin arkasını etkili bir şekilde kapattılar ve CCF (Çin kuvvetleri) yol barikatları kurdu.¹²³

Bu karmaşa içinde, 25 Kasım'da esir alma olayı meydana geldi. Kunu-ri'den birkaç mil uzaklıktaki Unhang-ni'de bulunan IX. Kolordu karargahına, Türklerin bir Çin birliğiyle karşılaştığı ve galip gelen Türklerin yüzün üzerinde Çinliyi esir aldığı şiddetli bir "bıçak ve kasatura kavgası" yaşandığı mesajı iletildi. IX. Kolordu, Çin kuvvetlerinin Tokchon'da olduğunu ve orayı ele geçirdiğini biliyordu; bu nedenle bu anlatım oldukça muhtemel ve makul görünüyordu. Raporda ayrıca Türklerin cesurca savaştığı ve birkaç "Çin" saldırısına direndiği belirtiliyordu. Ağır kayıplar verdiler ve ardından iki yüz Çinli askerin esir alındığını bildirdiler. Amerikan, Avrupa ve özellikle Türk gazeteleri bu başarılı esir alma haberini manşetlerine taşıdı. Herkes bu esir alma olayını duydu; ancak, muhteşem Türk zaferi araştırıldığında tamamen farklı bir tablo ortaya çıktı.

Tümen'de görevli Japon asıllı bir Amerikalı tercüman olan Teğmen Sukio Oji, çoğu hırpalanmış ve ağır yaralanmış olan Türklerin esirleriyle görüştü. "Çinlilerin", Tokchon'daki CCF saldırısından kaçarken kazara Türklerin karşısına çıkan Güney Koreliler olduğu ortaya çıktı. Türkler daha sonra Sekizinci Ordu'ya, Çince veya Korece bilmedikleri için bu askerlerin Çinli olmadığını bilemeyeceklerini söylediler.¹²⁴ Türklerin Kore'deki bu ilk çatışmasında hiçbir Çinli yoktu. Olay hızla örtbas edildi ve düzeltilmiş hikaye gazetelerde hiçbir zaman yer almadı. Bir kez daha, dil farklılıkları ve etkili iletişim kurulamaması belirleyici bir faktör olmuştu.

Dil zorlukları, "Çinli esir" olayına başka şekillerde de katkıda bulunmuştu. Türklerin elinde güvenilir operasyonel bilgi veya istihbarat çok azdı. Mesajlar onlara iletilmiyordu ve bu nedenle bir ROK (Güney Kore) birliğinin kendilerine doğru çekildiğini bilmelerinin hiçbir yolu yoktu. Türkler, yolun ilerisinde bir yerlerde CCF birliklerini arıyorlardı. Yanlarında hiçbir müttefik kuvvet yoktu ve Kabul Merkezi'nde öngörülen ancak düzeltilmeyen dil sorunu şimdi ortaya çıkmıştı. Bu kafa karıştırıcı koşullarda, Türklerin ilerleyen gücü teşhis edememesi anlaşılabilir bir durumdu. Türkler şiddetli çatışmalar yaşamaya devam etti ve bu gerçek, subaylarının emirleri anlayamamasıyla birleşince daha da büyük bir kafa karışıklığına yol açtı.

Ertesi gün, 26 Kasım'da, bir kimlik karıştırma durumu yaşanmadı. Wawon'da Türkler, sayıca üstün bir Çin kuvvetiyle karşılaştı ve savaştı. Türk subaylarının şapkalarını yere atarak o noktadan öteye çekilmeyeceklerini söyledikleri rapor edildi. Hayatta kalan Türk bölükleri hırpalanmıştı ama mevzilerini korudular.¹²⁵

Türklere, Kunu-ri'nin yaklaşık on sekiz kilometre kuzeydoğusundaki Wawon'a gitmeleri emredildi; karanlık basmadan önce Wawon'dan sadece bir kilometre uzaklıktaki Songbul-gol'e ulaştılar ve geceyi orada geçirdiler. İletişim, aksine, daha da kötüleşiyordu. Türklerin ne düşmanla teması ne de Kolordu karargahından bir mesajı vardı. 27 Kasım sabahı Türkler yürüyüşlerine devam ettiklerinde, kendilerini sadece Wawon'a kadar taşımak üzere görevlendirilen Amerikan kamyonlarını kaybettiler. Öncü araçlar piyade koluna liderlik ediyor, onu topçu, uçaksavar, havan, istihkam ve muhabere birimleri izliyordu. Belirli bir yürüyüş düzeni yoktu; her birim yürüyüş kolu boyunca bir yerlere dahil olmuştu. 27 Kasım günü saat 14:30 sularında IX. Kolordu komutanlığı General Yazıcı'ya, tugayın Tokchon'a doğru ilerleyişini durdurması ve Wawon'a geri dönmesi gerektiğini bildirdi. Ayrıca, anlaşılır bir şekilde 38. Alay'ın kanadını korumak ve batıya doğru bir geri çekilme rotasını emniyete almak amacıyla tugayı ABD 38. Alayı ile birleştirmesi talimatı verildi.¹²⁶

Geri çekilmenin karmaşası ile bozulan, yanlış yönlendirilen ve geciken mesajlar arasında bu kritik direktif teslimatta iki saat gecikti ve 16:30'da alındı. Kol, yolun büyük kargaşası ve sıkışıklığı içinde geri döndü. Sonunda, 27 Kasım'da tugay, ağır düşman ateşiyle karşılaştığı Wawon'a ulaştı. Çin kuvvetleri, Türkler yeniden toplanıp savunma pozisyonu alamadan Wawon bölgesine varmıştı. Çinliler düzensiz kola daldılar ve General Yazıcı adamlarına bir kez daha geri dönme emri verdi. Türk 9. Bölüğü, geri çekilen ana gövdeyi korurken Çin saldırısının en ağır yükünü üstlendi.¹²⁷ Tugayın 3. Taburuna bağlı 10. Bölük, tugayın genel ileri karakol hattını oluşturma emri aldı.

Tabur Komutanı Binbaşı Lütfü Bilgin, 9. Bölüğü 10. ve 11. Bölüklerin kanadını savunmaya gönderdi. Çinliler 10. Bölük üzerindeki baskıyı azalttılar ancak 9. ve 11. Bölükleri kuşatmaya devam ettiler. 28 Kasım sabahının ortalarında Çinliler hattı yardı ve 9. Bölüğün mevzilerine güçle saldırdı. Bölük imha edildi; Binbaşı Bilgin ve adamlarının çoğu öldürüldü.

Düşman takviye kuvvetleri tüm tugayı kuşatmaya çalıştı. Ancak General Yazıcı durumu değerlendirdi ve kanadını korumak ve kuşatılmaktan kaçınmak için adımlar attı. Çin Komünist Kuvvetleri ileri atıldı ve Türkler, Çinlilerin oluşturduğu tuzağa yakalandı. Ancak Çinliler, 3. Tabur'un güçlü direnişiyle karşılaştıktan sonra aniden saldırıyı kesti.

Geri çekilme sırasında Çinliler Türklere ezici bir güçle saldırmıştı ve tugay o kadar yüksek kayıplar verdi ki, 30 Kasım itibarıyla bir muharebe birliği olarak yok oldu.¹²⁸ Türklerin IX. Kolordu'dan aldığı tek destek, bir tank takımı ve kamyon nakliyesinin yanı sıra, ABD 25. Tümeni'ndeki tugay topçusunun tekrar Türklere iade edilmesiydi.¹²⁹

27 Kasım'da Tokchon yolundaki Türklere giden mesaj akışı ve değişen emirler, hızla gelişen olayların önemini yorumlamaya çalışan IX. Kolordu ve Sekizinci Ordu'nun yaşadığı kesin bilgi eksikliğini ve yüksek belirsizlik düzeyini yansıtmaktadır. Kesin olan bir şey vardı ki, gün boyunca Çinliler Wawon'daki öncü 1. Tabur'a saldırmış ve bu pusu Türklere yıkıcı darbeyi indirmişti. Tabur kuşatıldı ve kasatura ile Türk "uzun bıçaklarının" (kamaların) kullanıldığı bir muharebe yaşandı. İki Türk bölüğünün Wawon'un doğusunda, aralarında yaklaşık 400 yaralıyla hala savaşmakta olduğu rapor edildi.¹³⁰ General Yazıcı, Kunu-ri'nin güneydoğusundaki daha büyük bir köy olan Taechon'daki karargahındaydı. Türkler öğleden sonraya kadar Wawon'da direndiler ve ardından Wawon'un güneybatısındaki başka bir mevziye çekildiler. CCF, Kunu-ri'ye doğru çekilen bu Türklerin kanadını çevirdi. Türk taburu araçlarının çoğunu kaybetti ve insan kaybı son derece ağırdı. Çinliler yolları tuttuğu için diğer tüm geri çekilme yolları kapanınca hayatta kalanlar tepelere tırmandılar. General Yazıcı, Kaechon'un doğusunda yeni karargahını kurdu ve tugayı yeniden organize etmek için çabaladı. Türkler, diğer birliklerin yeniden toplanması ve ezici üstünlüğe karşı bir nebze olsun düzenli bir savunma kurabilmesi için zaman kazanmak amacıyla oyalama muharebelerine devam ettiler. Hamlelerinin hiçbirinde başarılı olamadılar.

Tümen karargahında Türkler, durumları ve gerçek hareketleri hakkındaki bilgileri tespit etmek giderek zorlaşıyordu. Komutan Tümgeneral Lawrence B. Keiser, Türkler hakkında öğrenebildiği kadar bilgi alması için Albay John C. Coughlin'i Kaechon'daki Türk Tugayı Komuta Merkezi'ne (CP) gönderdi. Coughlin'in raporu iyi değildi. Türklerin bir taburu Wawon'da kopmuştu; asılmış bir durum haritası yoktu ve daha da kötüsü, ileri birimleriyle hiçbir iletişimleri yoktu. Türk birimlerine yolun ilerisine gönderilen Amerikan tankları, ileri mevzilere gönderildikçe defalarca geri dönüp Komuta Merkezi'ne geliyorlardı. Karışıklık ve Çinlilerden duyulan açık korku, Amerikan askerlerinin mevzilerini, ekipmanlarını ve hatta bazen silahlarını öylece bırakıp kaçmaları gibi çarpıcı ve alışılmadık olaylara yol açtı. Çinliler aynı anda her yerde ve hiçbir yerdeymiş gibi görünüyordu.¹³¹

Çin hareketlerine dair onaylanmış bilgiler seyrekti ve genellikle yanlıştı. Hemen ileride olduğu bildirilen Çinlilerin, askerlerin arkasından ilerlediği ortaya çıkıyordu. Türkler, Komuta Merkezi'ni tahliye etme zamanının geldiği görüşünü belirttiler. Coughlin onları yerlerinde kalmaya ikna etmeye çalıştı. Ayrıca Türk komutasının aşırı kararsız olduğunu rapor etti. Çinlilerin taktikleri ve sayıca üstünlüğü, Türklerde yüksek düzeyde bir kafa karışıklığına neden olmuştu. Topçularına ileri gitme emri veriliyor ve sonra hızla geri çağrılıyordu. Coughlin sert bir dille, Türklerin hareketlerinin diğer birimlerle hızla koordine edilmesi gerektiğini bildirdi. 38. Piyade Alayı ve 2. Tümen geri çekiliyordu ve hareketlerini sağlarındaki Türklerinkiyle koordine etmeye çalışıyorlardı.¹³¹

28 Kasım akşamı tugay, Çinliler tarafından geniş bir cephe boyunca takip edilerek Wawon'dan ayrıldı ve gece geç saatlerde Sinnim-ni'ye ulaştı. Aralarına Kuzey Koreli gerillaların sızdığı Koreli sivil ve ROK askeri akını da gece boyunca Sinnim-ni'de toplandı. Yazıcı, şimdi IX. Kolordu'nun ABD 2. Tümeni'ne bağlı olan tugayın varışında, bölgeye sivil ve Kuzey Koreli gerilla akınıyla gelişen tehlikeli durum nedeniyle adamlarını bir arada tutmaya özen gösterdi. Yazıcı, Birinci ve İkinci Piyade Taburlarını Sinnim-ni'nin kuzey ve güneyindeki tepelere ve üst yamaçlara yerleştirdi ve topçuyu köyün kendisine daha yakın bir yere konumlandırdı. Üçüncü Piyade Taburu yedek olarak tutuldu.¹³²

Gece yarısı sularında, tekinsiz sakinlik bir kez daha havan ve roket ateşinin yanı sıra yoğun makinalı tüfek ateşiyle bozuldu. Tugay, Çin birlikleri, Kuzey Koreli gerillalar ve ayrıca köydeki işbirlikçiler tarafından bir kez daha saldırıya uğradı. Birinci ve İkinci Piyade Taburları saldırılara hızla karşılık verdi ancak yedekte tutulan topçu taburu ve Üçüncü Piyade Taburu düşman saldırısının en ağır yükünü üstlendi ve diğerleri kadar hızlı veya etkili bir şekilde karşılık veremedi. Oluşan kargaşa ve karanlıkta, Üçüncü Piyade ve topçu taburu, Birinci ve İkinci Taburlara haber vermeden mevzilerinden Kaechon'daki tugay karargahına doğru çekilmeye başladı.¹³³

29 Kasım sabahı itibarıyla tugay fiilen yarıya inmişti ve tugay karargahı birçok birimiyle temasını kaybetmişti.¹³⁴ Yazıcı, daha güvenli bir bölgeye çekilmek yerine kuşatılmış ve hırpalanmış Birinci ve İkinci Piyade Taburlarını kurtarma kararı aldı. Birinci Tabur, İkinci Bölüğü hariç, düşman kuvvetleriyle göğüs göğüse bir bıçak kavgasındaydı. Sonunda birlik, kendisini çevreleyen düşmanı yarmayı başardı ve Kaechon bölgesine çekilerek yeni savunma mevzileri aldı. İkinci Tabur ve Birinci Tabur'un Birinci Bölüğü, Kaechon'un doğusundaki bölgede kuşatılmış haldeyken sayıca üstün düşman kuvvetiyle savaştı. Bu sırada, ABD 2. Tümeni'nin 38. Piyade Alayı'na bağlı bir piyade taburu ve bir tank bölüğü Kaechon'a ulaştı ve tugayın topçu taburuyla birlikte kasabanın kuzeybatısındaki tepelerde savunma mevzileri aldı.

Birinci Piyade Taburu'nun İkinci Bölüğü ve İkinci Piyade Taburu'nun kurtarılması Türk Tugayı'nın ana meşguliyeti haline geldi. Kaechon mevzisi, kuzeyde Amerikan piyade taburu ve güneyde Birinci Türk Piyade Taburu tarafından işgal edilmişti. 29 Kasım saat 17:00'de düşman Birinci Tabur üzerindeki baskısını artırdı ve Amerikalılar çekilmeye başladı. Bu hareket Türk birimlerine bildirilmedi ve sol kanatları korumasız kaldı. Türkler tekrar kuşatılmak üzereydi; Yazıcı, Birinci Taburu artçı olarak kalarak Kunu-ri bölgesine çekilme emri verdi.¹³⁵ Türk Tugayı, düşman piyadesi ve gerillaları tarafından kontrol edilen; yol boyunca hakim noktalarda makinalı tüfekler, havanlar ve roketatarlarla mevzilenmiş olan Kaechon-Kunu-ri yolundaki Beş Mil Geçidi'nden (Five Mile Pass) savaşarak geçmeye başladı. Bir kez daha tugay kuşatıldı. Türk Tugayı'nın her düzeydeki komuta ve kontrolü tamamen bozuldu. Küçük birimler hafif silahlar ve uzun bıçaklarla savaşarak yollarını açmaya başladılar.¹³⁶

30 Kasım sabahı saat üçte, dört Amerikan bombardıman uçağı geçidin üzerinden uçarak aydınlatma fişekleri bıraktı ve ardından aydınlanan düşman mevzilerini bombaladı. Türkler ve Amerikalılar, geçidin sonundaki bir Amerikan topçu bataryasının da yardımıyla kuşatmayı yarmayı başardılar¹³⁷ (Bkz. Şekil 5).

Beş Mil Geçidi Muharebesi hem Türkler hem de Amerikalılar için ağır bir bedel ödetti. En ağır insan ve malzeme kaybı bu bölgede meydana geldi.¹³⁸ Kunu-ri bölgesindeki bu ve diğer çatışmaların ardından Türkler, Pyongyang kadar uzak yerlere dağıldılar: En az 125 ila 150 Türk ve bir Amerikalı KMAG (Kore Askeri Danışman Grubu) danışmanı on kamyonla Pyongyang'a ulaştı.¹³⁹ Türkler, Çinliler için artık baş edilmesi gereken bir faktör olmaktan çıkmıştı. Mevzilerini savunabilecek yaralanmamış hiçbir Türk kalmamıştı.¹⁴⁰

Türk Tugayı; Wawon, Kaechon, Kunu-ri ve Sunchon Geçidi bölgelerinde üstün düşman kuvvetleri tarafından saldırıya uğramıştı. 27 Kasım'dan 30 Kasım'a kadar savaşmışlar ve birkaç kez kuşatılmış, her seferinde kuşatmayı yarmışlardı. Bu muharebeler, Türkler için 1923'ten beri ilk gerçek karşılaşmalardı; insan ve malzeme açısından bedeli son derece ağırdı.¹⁴¹ Wawon muharebesinde Türk Tugayı 767 zayiat verdi: 218 ölü (11 subay), 455 yaralı (15 subay), 94 kayıp (7 subay). Tugay adamlarının %15'ini kaybetti; ancak düşmanın tahminen 5.000 adam kaybettiği tahmin ediliyordu. Türkler, sarsıcı kayıplara rağmen mevzilerini korumak için büyük çaba sarf etmişlerdi. Tokchon yolu üzerinden Kunu-ri'ye doğru ilerleyen bir CCF tümeninin ana kısmını tutmuş ve geciktirmişlerdi. Amerikan komutası, Türk Tugayı'na bağlı Amerikan danışmanlar ve Türkler arasında yanlış bilgiler ve iletişim kopuklukları olmuştu. Emirler ve direktifler verilebiliyordu ancak her zaman uygulanmıyor, uygulandığında ise talep edilen şekilde uygulanmıyordu.

İki hafta sonraki resmi 2. Tümen çetelesi, Türklerin çatışmada ölü, yaralı ve kayıp olarak yaklaşık yüzde 20 (1000 adam) kaybettiğini rapor etti. Türkler, iletişim ekipmanlarının ve araçlarının yaklaşık yüzde 90'ını kaybettiler. Ellerinde sadece altı topçu parçası kalmıştı. Çin taarruzundaki kayıpların genel değerlendirmesi; ROK II. Kolordusu'nun imhasına ek olarak, Türk Tugayı'nın artık savaş etkinliğinin kalmadığı ve geri bölgedeki muharebe dışı alanlarda yeniden organize edilmeye, yeniden teçhiz edilmeye ve dinlendirilmeye ihtiyacı olduğu yönündeydi.

Chongchon Nehri, çok sayıda kolu olan eski bir jeolojik yapıdır. Engebeli bir araziden geçer; granit kayalıklardan ve uzun, dar, ürkütücü vadilerden oluşan büyük ölçüde magmatik bir oluşum yaratmış ve burayı aşındırmıştır. Yoğun ormanlık arazi, bir düşmana saklanmak veya pusu kurmak için sayısız ve elverişli yer sunar. Sık ormanlar, yaklaşan bir askeri güce karşı gerilla operasyonları yürütülmesine imkan tanır. Bu arazide savaşmak ve burayı elde tutmak zordur; savunmak ise özellikle güçtür. Saklanacak çok fazla yer, çok fazla geçit ve düşmanların, savunmacıların yürüyüşünü bekleyen sadece havan ve tüfeklerle donatılmış küçük asker gruplarını yerleştirebileceği çok fazla hakim tepe (yüksek zemin) vardır.

Dağlar, akarsular ve Chongchon Nehri'ni Taedong Nehri havzasından ayıran su ayrım hattı, mekanize bir ordunun ele geçirmesi veya tutması için özellikle tehlikeli koşullar sunar. Erozyon, dağ keçilerinin çevikliğini ve dengesini dahi test edecek kadar dik, neredeyse geçilemez yan kollar, yüksek dar geçitler ve kaya çıkıntıları oluşturmuştur. Bu bölgedeki insanlar, tarım ve bazı madencilik faaliyetlerinden kıt kanaat geçimlerini sağlamaktadır. Dağ tepelerine veya küçük platolara ve vadilere tünemiş küçük köylerde yaşarlar. Yollar, var olduklarında bile, dar, gevşek toprak patikalardan; aşağıdaki vadilere doğru sarkan uçurumların üzerindeki ince toz tabakalarından ibarettir. Çok az patika, ağır mekanize ekipmanı ve zırhlı birlikleri taşıyacak kadar geniştir.

19 Kasım'da, ABD 25. Piyade Tümeni sabah saat altıda Kaesong'dan ayrıldı ve o gece saat on sularında maden kasabası Kunu-ri'de konakladı. Yeni atanan Türk Tugayı da dahil olmak üzere, 187 mil yol kat etmişlerdi. Ertesi gün, asker sevkiyatı için kamyonu olmayan ve büyük ölçüde bir piyade birliği olan Türk Tugayı, 25. Tümen'den ayrılarak Kunu-ri'deki IX. Kolordu ihtiyatına yeniden atandı.⁹⁷ Bu intikal, tüm benzer hareketler gibi Amerikan nakliyesine bağlıydı ve dört günlük bir süre içinde tamamlandı.⁹⁸

Taarruzu yönetecek olan General Walker'ın Sekizinci Ordu komutanlığı, Chongchon Nehri tarafından tam ortadan ikiye bölünmüştü. Batı tarafında, Walker'ın sol kanadında, I. Kolordu'nun 24. Tümeni ve Güney Kore 1. Tümeni yer alıyordu. Tokchon kasabasının hemen kuzeyine Walker, Güney Kore II. Kolordusu'nu yerleştirdi. Hattın merkezinde, Chongchon ile bölünmüş halde IX. Kolordu bulunuyordu.⁹⁹

(Şekil 3 - Çin Müdahalesi, Kasım 1950 - Ocak 1951 haritası)

General Walker, Sekizinci Ordu'yu bekleyen CCF (Çin) kuvvetlerinin dizilişi hakkında detaylı bilgiye sahip olsaydı bile, MacArthur'un emirleri ileri gitmek ve herhangi bir düşman gücüyle çatışmaya girmek yönündeydi. Walker, komutası altındaki adamlar için yeterli ikmal malzemesi almak amacıyla taarruzun başlangıcını geciktirerek MacArthur'u zaten memnun etmemişti. Walker, komutasındaki ikmal durumundan rahatsızdı. Pusan'dan kuzeye gelen demiryolu ikmalleri, önceki harekat sırasında defalarca bombalanmıştı. Herhangi bir işe yaramaları için onarılmaları gerekiyordu. Inchon'da gemilerin çamur düzlükleri arasındaki kanala demirlemesi gerekiyordu; oradan yükleri mavnalara boşaltılıyor ve ardından limana taşınıyordu. Pyongyang limanının ise sınırlı bir yükleme-boşaltma kapasitesi vardı.¹⁰⁰

MacArthur'un buyurgan komuta tarzı göz önüne alındığında, Walker'ın şahsen doğruluğunu sorguladığı direktiflere itaat etmekten başka seçeneği yoktu. Karargahındaki muhabirlerle yaptığı özel görüşmelerde, seçilmiş birkaç kişiye, "Chongchon Nehri'nin ötesine ilerlemedeki tereddüdünün —ve MacArthur ile Almond'dan gelen iğneleyici telgraflara rağmen sessiz kalmasının— bir geri çekilmeye hazırlanmak zorunda kalabileceğini bilmesinden kaynaklandığını" itiraf etti.¹⁰¹

Sekizinci Ordu'nun kuzeye ilerleyişinden önce bile, General Willoughby'nin olası bir Çin müdahalesine ilişkin endişesi bir başka kaynak tarafından da teyit edilmişti. 6 Kasım 1950'de, Taipei'deki Amerikan Büyükelçisi, Milliyetçi Çin istihbaratının bir özetini telgrafla bildirdi. Bu bilgi, General Willoughby'nin MacArthur'a ve Genelkurmay Başkanlığı'na sağladığı istihbarat raporlarının içeriğini destekliyordu:

"Büyükelçilik askeri ataşesi tarafından son birkaç gün içinde Washington'a iletilen Çin askeri istihbaratı, Çinli Komünistlerin Kore'deki Birleşmiş Milletler kuvvetlerine karşı tüm güçlerini kullanmayı planladıkları ve buna ek olarak Çinhindi üzerindeki baskılarını artıracakları varsayımına güçlü bir destek vermektedir.
Çinli Komünistlerin Kore'ye büyük bir güçle girişlerini şu ana kadar ertelemelerinin nedenleri, Moskova tarafından uygulanan etkiler hakkındaki spekülasyonlar bir yana, şunları içerebilir:
Kendileri adına yapılacak herhangi bir büyük hamleyi, çatışmalar Kore-Mançurya sınırı bölgesine ulaşana kadar ertelemek, iletişim hatlarını kısaltmaya hizmet etti —ki Birleşmiş Milletler kuvvetlerinin deniz ve havayı kontrol ettiği göz önüne alındığında bu özellikle önemli bir noktadır— ve aynı zamanda onlara hazırlık için maksimum zaman sağladı. Çin'in diğer bölgelerinden kuvvet getirmeye ek olarak, Kuzey Korelilere yardım sağlanırken ciddi şekilde tükenmiş olan Mançurya'daki ekipman ve malzeme stoklarını yenilemek gerekiyordu."¹⁰²

Bu, çeşitli kaynaklardan elde edilebilecek istihbaratın sadece küçük bir kısmını temsil etmektedir. MacArthur'un savaş planları, kaynaklarının doğruluğunu bilecek ve rapor edecek konumda olan kişi ve kurumlardan gelen bu raporları dikkate almadı. Daha sonra, Başkan Truman kendisini Başkomutanlık görevinden aldıktan sonra MacArthur, bu istihbaratı görmezden gelmesini çeşitli açıklamalarla geçiştirmeye çalıştı. Yine de Sekizinci Ordu'nun ileri hareketi emredildi. MacArthur, Çinli Komünistlerin sadece kenarda duracağına ve Kuzey Koreli müttefiklerinin etkisiz hale getirilmesine ve Güney Koreliler için artık bir tehdit oluşturmamasına izin vereceğine inanıyor gibiydi. MacArthur, Washington'dan aldığı direktifin Kore yarımadasını tek bir ulus altında birleştirmek olduğunu, böylece DPRK'yı (Kuzey Kore) ortadan kaldırarak Kore Cumhuriyeti'ne (Güney Kore) imalat ve diğer endüstriler için bol miktarda hidroelektrik güç kaynağı sağlayacağını belirtti. Bu eylem, Komünist Çin'in aynı güç kaynağına ve endüstrilere erişimini tehlikeye atacaktı. Böylece, Birleşmiş Milletler kuvvetleri koalisyonu ile PLA (Çin ordusu) arasında devasa, yıkıcı ve cezalandırıcı bir hesaplaşma için zemin hazırlanmıştı; ikincisi (Çin ordusu), geniş, derin kanyonları, bazen uzunluğu altmış mili bulan buzlu baraj gölleri, üzerinde sadece mekanize bir ordunun geçişini imkansız kılan engebeli, bazen buzlu toprak patikaların bulunduğu dağları olan bu işkence dolu arazide ve şiddetli soğukta son adamına kadar savaşmaya hazırdı. Walker görevi anlamıştı. Muhtemelen bunu nasıl başaracağını merak ediyordu.

Batı'da General Walker'ın IX. Kolordusu'nun karşısında, Çin Dördüncü Sahra Ordusu'nun XIII. Ordu Grubu toplanmıştı; bu sektörde en az 180.000 kişiden oluşan on sekiz piyade tümeni bulunuyordu. Doğu'da ABD I. Kolordusu'nun karşısında ise yaklaşık 120.000 kişilik on iki piyade tümenine sahip Çin Üçüncü Sahra Ordusu'nun IX. Ordu Grubu vardı. Toplam Çin gücü yaklaşık 300.000 kişiydi; Kuzey Kore Halk Ordusu'nun on iki tümeni de yaklaşık 65.800 kişi ekliyordu. Kuzey Koreli askerler, önceki yenilgilerinden savaşabilecek kadar toparlanmışlardı. Ayrıca Birleşmiş Milletler komutanlığının arkasında faaliyet gösteren yaklaşık 40.000 gerilla vardı.¹⁰³

Çin Ordusu, bu kadar çok sayıdaki birliği en ilkel yöntemlerle hareket ettirmeyi başarmıştı. İkmallerini taşımak için hayvanların ve kendi sırtlarını kullandılar, bu da onlara yollarla kısıtlanmadan istedikleri gibi hareket etme özgürlüğü verdi. Hedeflerine doğru ilerleyişlerinde Birleşmiş Milletler'deki mevkidaşlarından daha fazla hareket kabiliyetine sahiptiler. Çinli askerlerin, en az altı günlük bir süre için ihtiyaç duydukları tüm yiyecekleri sırtlarında taşımaları bekleniyordu. Konsantre formdaki yiyecekler; pişmiş pirinç, soya peyniri (tofu) ve yenmek için pişirme veya ısıtma gerektirmeyen benzeri maddelerden oluşuyordu. Bu kısıtlı tayınlar nedeniyle açlık sancıları çektiler.¹⁰⁴

Askerler genellikle geceleri yürüyor ve bir kerede on sekiz gün boyunca günde ortalama en az on sekiz mil yol kat ediyorlardı. Gün ışığı saatlerinde, karada sadece keşif kolları hareket edecek şekilde kendilerini gizliyor ve kamufle ediyorlardı. En ilginç olanı, komutanlarının bu emirleri uygulatmak için gösterdiği sertlik derecesidir. "Subaylara, emri ihlal eden herhangi bir adamı vurma yetkisi verilmişti."¹⁰⁵ Çin birliklerinin bu büyük ölçekli hareketinde hiçbir mucize ya da olağan dışı bir durum yoktu. Muhtemelen, emre itaatsizlik nedeniyle bir veya iki adamın infaz edilmesi, mesajın geri kalan askerlerin zihnine kazınması için yeterli olmuştu. Bu taktiklerin çoğu, Napolyon Bonapart'ın bir buçuk yüzyıl önce kullandığı taktiklerle, tamamen olmasa da belirli bir dereceye kadar benzerlik taşımakta ve onları taklit etmektedir.¹⁰⁶

BM mevzilerinin zayıflığı Çinliler saldırdığında açıkça ortaya çıkmış olsa da, General Matthew Ridgway bu olaydan önce yaygın bir endişe olmadığını ileri sürmüştür:

"Pek çok saha komutanı kalbinde güçlü Çin kuvvetlerinin bir yerlerde pusuda beklediğine ikna olmuş olsa da ve bir veya iki kişi, yan kanatları görmezden gelerek ve her iki taraftaki dost kuvvetlerle irtibat kurmadan körü körüne ileri gitmenin bilgeliğinden kuşku duysa da, hiç kimse işten kaçmadı ve birçoğu Başkomutan'ın artan iyimserliğini paylaştı."¹⁰⁷

IX. Kolordu'nun genel kuzey ilerleyişinin bir parçası olarak Türklere de kuzeye hareket emri verildi ve 13 Kasım'da tugay 25. Tümen'e bağlandı. Injin Köprüsü'nü kuzeye doğru Sibyon-ni'ye bağlayan rota üzerindeki sektöre atandı.¹⁰⁸ 20 Kasım'da Türk Tugayı, 25. Piyade Tümeni'nden ayrılarak beş gün boyunca kalacağı IX. Kolordu ihtiyatına yeniden atandı. 22 Kasım'a gelindiğinde Türkler, bölgedeki çeşitli Kuzey Kore devriyelerini etkisiz hale getirme görevini tamamlayarak Changdan bölgesinden çıkarıldı ve kuzeye, Kunu-ri'ye gönderildi.¹⁰⁹ Türkler, o kuzey bölgesindeki diğer tüm küçük köyler gibi çamur ve çubuklardan ibaret olan Kunu-ri'de mevzilendiler (bkz. Şekil 4).

Şükran Günü olan 23 Kasım'da, sahadaki Amerikan askerlerine tüm garnitürleriyle birlikte bir hindi yemeği verildi. Yemek onlara havadan atıldı. İleri mevziler ne kadar uzak olursa olsun, her adama patates püresi, sos, yaban mersini sosu, tereyağlı kabak, kıymalı turta ve yemek sonrası naneli şekerleme dahil olmak üzere hindi yemeği sağlanmasına büyük önem verildi. Hatta yemek verilmesine, mühimmat rezervlerinin yenilenmesinden daha fazla öncelik verildi.¹¹⁰ Daha gerideki üst düzey komuta subayları, masa örtüleri, peçeteler, porselenler, kristaller ve hatta isim kartlarıyla tamamlanmış, daha özenli bir şekilde sunulan görkemli bir Şükran Günü yemeği yediler. İstihbaratın göz ardı edilen olumsuz tonuna rağmen, savaşın yakında bitebileceği ve hepsinin Tokyo'da bir zafer geçidinde yürüyeceği hissiyatı oldukça yüksekti. Bu dayanaksız iyimserlik yakında paramparça olacaktı.

Türk Tugayı, Kunu-ri bölgesine hareket ederken farklı duygular içindeydi. IX. Kolordu'nun sağ kanadındaki ABD 2. Tümeni ile temas kurmaları ve ayrıca Tümen'in sağ kanadını ve arkasını korumaları emredilmişti.¹¹¹ Tugay, Tokchon'un kuzeybatısındaki düşman alayı hakkında bilgi aldı. Tugay, 23 Kasım'dan 26 Kasım'a kadar olan dört günlük süre içinde dört grup halinde hareket ettirildi. 26 Kasım saat 15:00'te tugay, Kunu-ri'den Tokchon yolu boyunca hareket etti.

General Yazıcı durumunu şöyle tarif etmiştir:

"Emir buydu. Düşman ve ROK (Güney Kore) Kolordusu hakkında daha fazla istihbarat istendi, ancak hiçbiri mevcut değildi; ya da Türk Tugayı'nın moralini bozmasın diye daha fazla bilgi verilmedi. Sonra bize herhangi bir yardıma ihtiyacımız olup olmadığı soruldu... Birliklerimizi mümkün olan en kısa sürede Tokchon'a götürmek için yeterli nakliye aracı ve tugayımıza yardım edecek bir tank birliği istedik. Taleplerimiz kabul edildi, aynı gün saat 20:00'ye kadar bize 50 motorlu araç gönderilecekti; ancak bu araçların Wawon'dan daha doğuya gitmesine izin verilmeyecek ve işleri biter bitmez iade edileceklerdi. Tugaya ayrıca bir tank takımı sağlanacaktı. Durum ciddiydi ve acil eylem gerektiriyordu."¹¹²

26 Kasım'da Çin Komünist Kuvvetleri, ABD I. ve IX. Kolordularına karşı güçlü karşı taarruzlar başlattı. Ana Çin gücü, merkez dağ sıralarından aşağıya, Tokchon'daki ROK II. Kolordusu'na karşı ilerledi. Güney Koreliler saldırıya dayanamadı ve savunmaları çöktü.

Çin saldırısı korkutucu boyutlara ulaştı. Türklere, Sekizinci Ordu'nun sağ kanadı olan ABD 2. Piyade Tümeni'nin sağ kanadını koruma emri verildi. Türklerin Birinci Taburu'nu Kunu-ri'nin on beş mil doğusunda, Tokchon'un yaklaşık yarı yolundaki Wawon'a taşımak, boşaltmak ve Tugay'ın İkinci Taburu için geri dönmek üzere kamyonlar görevlendirildi.¹¹³ Yetersiz sayıda kamyon geldi ve tugayın bir kısmı yola yaya olarak çıktı. Birlikler Wawon'a vardıklarında Tokchon'a yaya olarak gitmek üzere ayrıldılar. Dağdan geçerken, Kolordu'dan gelen bir mesaj komutana Tokchon'un beş mil batısındaki Unsong-ni'nin düşmanın eline geçtiğini ve mevcut Tokchon rotalarının uygun olmadığını bildirdi. Türklere o noktada yolu kapatmaları ve Unsong-ni'yi emniyete almaları emredildi. General Yazıcı bu emir hakkında şöyle yazmıştır:

"Tugayı karanlık basmadan Unsong-ni'ye nakletmek ve orada konuşlandırmak için zaman yoktu. Üstelik Chongsang-ni'de olması gereken düşman, aslında Kolordu'nun tutmamızı istediği hatta çok yakındı. Tugayın mevzilerine ulaşmadan önce bir baskın saldırıya maruz kalması muhtemeldi. Daha da önemlisi, sivil nüfus bölgeden uzaklaştırılmamıştı. Eğer köylüler ve aralarına sızmış olabilecek gerillalar dağ geçişini veya arkadaki Wawon Geçidi'ni kapatmaya çalışırlarsa, tugay ağır kayıplar verebilirdi. Aslında, sağ kanadını savunmamız gereken 2. Tümen geri çekiliyordu. Tugayın bulunduğu Karil L'yong'dan bu görevi yerine getirmek imkansızdı çünkü arazi çok engebeli ve sık ormanlıktı. Kunu-ri-Tokchon yolunu ve kuzey ile güneydeki diğer yolları korumak için 12 mil genişliğinde bir cephenin tutulması gerekiyordu; bu, bölgeyi iyi tanıyan sayıca üstün bir düşmana karşı imkansızdı. Ayrıca arazi, topçunun ve ağır piyade silahlarının etkili kullanımını kısıtlıyordu."¹¹⁴

Türkler imrenilmeyecek bir durumdaydı. Güneybatıya çekilmek zorundaydılar. Bu geri çekilme, Türklerin kendi doğu kanadını ve 2. Tümen'in doğu kanadını daha da açıkta bıraktı. General Yazıcı, adamlarına Kunu-ri'nin yaklaşık 18 kilometre kuzeydoğusundaki Wawon yönünde hareket etmelerini emretti. IX. Kolordu komutanı Tuğgeneral James Coulter, bu rotanın kontrolünü yeniden ele geçirmek ve ROK II. Kolordusu'nun çöküşünün neden olduğu çökmekte olan kanadı desteklemek istiyordu.¹¹⁵

Yazıcı ve tugay, Kolordu ile temasını kaybetti; bu nedenle Yazıcı sorumluluğu üstlendi ve adamlarına Wawon bölgesine gidip orada mevzilenmelerini emretti. Türkler Wawon'a ulaştıklarında Tokchon'a doğru taarruza geçtiler. Yaya idiler ve tank desteğinden yoksundular. Arazi, Tongjukkyo Nehri boyunca yukarı doğru, Chongchon Nehri'ni Taedong havzasından ayıran dağ ayrımına doğruydu. Tongjukkyo Nehri'nin kaynak suları bu bölgede çok sayıda küçük dereye ayrılır.¹¹⁶

Hava gözlemcilerinin Tokchon'a doğru ilerleyen yüzlerce Çinliyi gördüğünü duyduğunda, ABD 2. Tümen komutanı Tümgeneral Laurence B. Keiser, "Lanet olsun, vuracakları yer orası. Ana çabaları bu olacak —bizim kanadımızdan ve ROK II. Kolordusu'na karşı," dedi. Keiser yanlış hesaplamıştı; düşmanın ilk hedefi kendi 2. Tümeni idi. Çin karşı taarruzu aslında tüm cephe boyunca vurdu.¹¹⁷ Keşif görevi verilen Türk Tugayı'nın iki takımına artık artçı koruma görevi verilmişti. Çinliler tugayı yakından takip ediyordu. Keşif Birliği, Karil L'yong Geçidi'nde düşmanla çatışmaya girdi. Birlik, Çin birlikleriyle teması kesemedi. Birlik neredeyse tamamen yok edildi; sadece birkaç adam hayatta kaldı.¹¹⁸

Türkler bir hedefe ulaşmıştı: Düşmanı oyaladılar. CCF (Çin) kuvvetleri bu mevziyi defalarca ele geçirmeye çalışırken ağır kayıplar verdi. Tüm saldırıları püskürtüldü. Türkler, sayısal dezavantajlarına rağmen bölgeyi ellerinden geldiğince tuttular. Sonunda Yazıcı, tugayın sayıca üstün Çinliler tarafından kuşatılmakta olduğunu anlayarak geri çekilme emri verdi.¹¹⁹

Bu süre zarfında, ROK II. Kolordusu içinde bulundukları umutsuz durumu Sekizinci Ordu karargahına iletmeye çalıştı. Telefon hatlarının gerillalar tarafından kesildiğini ve telsiz iletişiminin dağlık arazi nedeniyle ciddi şekilde kısıtlandığını keşfettiler. 27 Kasım akşamı çöktüğünde, ROK II. Kolordusu operasyonel olarak etkisiz kalacak kadar önemli kayıplar vermişti. Sekizinci Ordu karargahı, Güney Kore kayıplarının boyutunu öğrendiğinde, parçalanan ve tehlikeli bir şekilde açıkta kalan sağ kanadını korumaya çalıştı.¹²⁰

Gökhan Bey, bu kısım tam olarak Türk Tugayı'nın meşhur Wawon ve Kunu-ri savunmasının başladığı noktayı belgeliyor. General Yazıcı'nın stratejik yalnızlığı, lojistik yetersizlikler ve MacArthur'un iyimserliği ile sahadaki gerçeklik arasındaki uçurum burada çok net.

Askerler, yedi derece ölçülen dondurucu suya girdiler. Sularda buz parçaları yüzüyordu. Ayak bileği derinliğindeki suyun bel hizasında olduğu anlaşıldı; buna rağmen askerler nehri geçmeye çalıştılar. Sonunda, on sekiz adamın donma tehlikesi geçirmesi (frostbite) nedeniyle geçiş iptal edildi ve birlikler başka bir rotaya yönlendirildi. Üniformaları kesilerek çıkarılmak zorunda kaldı, battaniyelere sarıldılar ve kan dolaşımlarını düzeltmek için komuta merkezi çadırına götürüldüler.⁷⁹

Bu yoğun soğukta her şey donuyordu. Araçların ve ekipmanların yakıt hatlarının donmasını önlemek için benzine alkol karıştırmak gerekiyordu. Kan plazmasının kullanılabilmesi için doksan dakika boyunca ısıtılması gerekiyordu. Suda çözünen ilaçlar donmuştu ve neredeyse bitmek bilmeyen geceler boyunca askerlerin botlarında biriken ter buza dönüştü.⁸⁰

Tümen ve Kuzey Kore'deki diğer Amerikan birlikleri, kutup savaşına (arctic warfare) gerçekten hazır değildi. Amerikalılar ve Birleşmiş Milletler müttefikleri, II. Dünya Savaşı sonrası yapılan düşüncesiz askeri tasarrufların sonucunda acı çektiler. Muharip birliklerin çok azında kutup parkası vardı. Sahra ceketleri, kapitone içlikleri olsa dahi, birliklerin o kış taarruzunda yaşadıkları şiddetli soğuk için yetersizdi. Pek çok askerin eldiven gibi temel ve gerekli bir eşyası bile yoktu. Yalıtımı bile olmayan deri botlar giyiyorlardı. Bu handikaplara rağmen 17. Alay Muharebe Timi (RCT) hedefi olan Yalu Nehri'ne ulaştı.

General Walker'ın ince bir hatta yayılmış olan Sekizinci Ordusu istikrarlı bir şekilde kuzeye doğru ilerledikçe yarımada genişledi ve ordunun artan genişliği kapsayacak şekilde yayılması kaçınılmaz oldu. Walker, "Sekizinci Ordu'yu yakın kontrol altında tutmayı" amaçlıyordu. Savaş düzeni; ABD 24. Tümeni, İngiliz 27. Tugayı ve ROK (Güney Kore) 1. Tümeni'nden oluşan ABD I. Kolordusu; ABD 2. ve 25. Tümenleri ile Türk Tugayı'nı içeren ABD IX. Kolordusu; ROK 6, 7 ve 8. Tümenleri ve ordu ihtiyatındaki 1. Süvari Tümeni'nden oluşuyordu.⁸¹ (Bkz. Şekil 2)

Walker, birliklerini riske atma konusunda temkinliydi. İstihbarat, Çin birliklerinin gücü ve hareketleri hakkında gerçekçi tahminler elde etmeye çalıştı. Kasım ayı başındaki günlük istihbarat brifingleri, Çin ve Kuzey Kore birlik gücünde 40.100 kişiden 98.400 kişiye dramatik bir artış olduğunu gösteriyordu.⁸² MacArthur'un istihbarat şefi Tümgeneral Charles Willoughby, 15 Kasım'da Kuzey Kore'nin Yalu sınırı üzerindeki Antung ile hemen sınırın karşısındaki Mançurya'da bulunan Manpojin arasındaki Yalu'nun kuzeyinde yaklaşık 300.000 deneyimli Çinli askerin bulunduğu konusunda uyardı. Diğer istihbarat raporları, "Kanton, Çin'den büyük miktarlarda top, hafif silah, mühimmat ve diğer askeri malzemelerin sevk edildiğini" belirtiyordu.⁸³ Amerikan askeri istihbaratı, MacArthur dışındaki her komutan için alarm verici olacak Çin birlik hareketliliği rakamlarını sağladı. Çeşitli kaynaklardan Çinlilerin Kore'de 200.000 adamı olduğu yönündeki söylentileri rapor ettiler; ancak MacArthur, Amerika'nın Kore Büyükelçisi John Muccio'ya "Çinli Komünistlerin sınırı geçerek 25.000, kesinlikle en fazla 30.000 asker gönderdiğinden emin olduğunu" söyledi ve ayrıca Çin Komünist Kuvvetleri'nin (CCF) daha fazlasını gizlice geçiremeyeceğini belirtti.⁸⁴ MacArthur, Çinlilerin lehine olan istatistikleri görmezden gelme eğilimindeydi ve onlara inanmıyordu. Sadece bir hafta sonra, "Noel'de Evde" taarruzunun başlangıcında, tahmin 40.000 ila 80.000 Çinli ve 83.000 Kuzey Koreli olarak değiştirildi ki bu hâlâ son derece hatalıydı.⁸⁵

Başlangıçta Çinlilerin savaşa girme niyeti yoktu; anakara üzerindeki kontrollerini pekiştirmek, kolektifleştirmenin ilk adımlarını atmak ve Çin ekonomisini komünist modele uygun hale getirmekle meşguldüler. Bu önceliklere uygun olarak, Milliyetçilerin yenilgisinin ardından Çin Komünist Partisi, 1950 yılının başlarında Halk Kurtuluş Ordusu'na (PLA) Mayıs 1950'den itibaren 1,4 milyon askerini terhis etme emri verdi. Terhis işlemi aslında NKPA'nın (Kuzey Kore ordusu) Güney Kore'yi işgal etmesinden sadece beş gün önce başladı. Bu şartlar altında Çin Halk Cumhuriyeti, Koreli lider Kim Il-sung'a sadece manevi destek sağladı ve başka pek bir şey vermedi. Çinliler, Halk Kurtuluş Ordusu'nda (PLA) görev yapan tüm etnik Korelileri Kim'in yardımına göndererek Kuzey Korelilere bir jest yapmışlardı. Bu Koreliler, 14.000 kişilik tam donanımlı ve teçhizatlı bir tümen ile bir kadro tugayından oluşuyordu.⁸⁶

Bununla birlikte, Birleşmiş Milletler'in Güney Kore'yi destekleme kararı, PLA'nın (Çin ordusu) savunma amaçlı yeniden mevzilenmesini tetikledi. BM Komutanlığı'nın kurulduğu gün olan 7 Temmuz 1950'de Mao, dört ordudan oluşan Çin 13. Ordu Kolordusu'nu Orta-Güney Askeri Bölgesi'nden Yalu Nehri'ne kaydırdı ve burayı Kuzeydoğu Sınır Savunma Ordusu (NFDA) olarak yeniden adlandırdı. Bu birlik sevkiyatı, Çin Halk Gönüllüleri'nin doğrudan öncülüydü. Eski 15. Ordu Kolordusu komutanı Deng Hua, Kuzeydoğu Sınır Savunma Ordusu komutanlığına atandı.⁸⁷

Mao, Kuzey Korelilerin Güney Kore ve BM kuvvetlerini durduramayacağı tehlikesini değerlendirip rapor edecek güvenilir bir kaynak istiyordu. Ağustos ayı sonlarında General Deng Hua, General Lin Piao aracılığıyla, NKPA'nın hızla güneye ilerlemesiyle ikmal hatlarını aşırı zorladığı ve arkalarını savunmasız bıraktığı tehlikeli bir durumun geliştiğini bildirdi. Deng, MacArthur'un amfibi bir karşı taarruz düzenleyeceğini isabetli bir şekilde tahmin etti ve çıkarma yerlerinin Seul veya Pyongyang yakınlarında olacağını öngördü.⁸⁸ Tansiyon yükseliyordu. 9 Eylül'de Mao, demiryoluna yakın konuşlanmış Doğu Askeri Bölgesi'nin 9. Ordusu'na Yalu Nehri'ne doğru hareket için emir beklemeleri talimatını verdi.⁸⁹

Çinliler, Hindistan Büyükelçisi K. M. Panikkar'a, Amerikan birliklerinin Kuzey Kore'ye girmesi durumunda Çin'in müdahale edeceğini bildirdiler.⁹⁰ Mao, Amerika Birleşik Devletleri ile Çin arasında büyük bir çatışma olasılığının arttığına inanıyordu. Yüksek Komutanlığına, bu çatışmanın gerçekleşebileceği üç muhtemel ülke olduğunu söylemişti: Kore, Vietnam ve Tayvan. Kore, Sovyetler Birliği'ne ve Çin'in sanayi merkezine yakınlığı nedeniyle Çinliler için en uygun yer görünüyordu. Çin, düşman bir Kuzey Kore'yi kabul edemezdi çünkü böyle bir çözüm, 1.000 millik sınır boyunca süresiz olarak çok sayıda asker bulundurulmasını gerektirecekti.⁹¹

Bu, Çin'in on iki yıllık döngüsünde Kaplan Yılı'ydı ve Çinliler Kore Savaşı'na aktif katılım yaklaştıklarını anlıyorlardı. "Kaplan" ile (sadece kağıttan bir kaplan olmasını umdukları Amerika Birleşik Devletleri) savaşacaklarını hissediyorlardı. Nitekim propagandalarının çoğu, Amerika Birleşik Devletleri'nin korkulacak bir şey olmayan bir kağıttan kaplan olduğu üzerine odaklanmıştı. Kuzey Korelilerin Güney Korelilere ve BM koalisyonuna karşı savaşı sürdürme ve kesin bir şekilde kazanma konusundaki yetersizliği göz önüne alındığında, kenarda kalmak artık geçerli bir seçenek değildi.⁹² Bu nedenle Çinliler, önce propaganda becerilerini bir kelime savaşında kullanarak avantaj sağlamak için manevra yapmaya başladılar.

Amerika'yı "Kağıttan Kaplan" olarak adlandıran Çinliler, "Amerika'dan nefret" kampanyaları düzenlediler. "Moskova Radyosu, 1950 Ekim ve Kasım ayı başlarındaki Çin Birinci Aşama Taarruzu'nun, Birleşmiş Milletler Komutanlığı'nı yok edecek daha büyük ve daha yoğun bir operasyonun sadece başlangıcı olduğunu duyurdu."⁹²

Pekin'de 26 Ekim'de "Dünya Barışını Savunma ve Amerikan Saldırganlığına Karşı Çin Halk Komitesi" kuruldu. Artık gazete savaşı ciddi bir şekilde başlamıştı ve birkaç Çin gazetesi, Çin'in savaşta izleyeceği yöne ses veriyordu. Gazeteler Çin hükümetinin nasıl tepki vereceği konusunda hiçbir belirsizlik bırakmıyordu: "Kötü şöhretli bir düşman olan Amerikan emperyalisti, komşumuza karşı saldırganlık savaşını genişletirken ve saldırganlık alevlerini ülkenin sınırına kadar uzatmaya çalışırken eli kolu bağlı duramayız." Bir diğeri ise, "Saldırganlık savaşı alevlerini Çin'in sınırlarına kadar yayarak, [Amerikan emperyalistleri] tüm dünyanın, ama özellikle Çin'in güvenliğini tehdit ediyorlar," diyordu.⁹³

Çinli Komünistlerin artan güvensizliğine ek olarak, Çan Kay-şek'in 1 Ağustos'ta MacArthur ile yaptığı ve "Çin-Amerikan iş birliği" ile CCP'ye (Çin Komünist Partisi) karşı nihai zaferin temelini atan bir görüşme hakkındaki duyurusu gelmişti. 26 Ağustos'ta MacArthur, Tayvan'ın bir Birleşik Devletler savunma kalesi haline getirilmesi çağrısında bulundu.⁹⁴

Mao, KMT (Milliyetçi Çin) ile savaştığı günlerde, Çin'in savaş planının tam olarak ne olacağını geliştirmiş ve tanımlamıştı: "Düşmanı derinlere sızması için kandırma politikasını her zaman savunduk; çünkü bu, güçlü bir orduya karşı stratejik savunma yapan zayıf bir ordu için en etkili askeri politikadır."⁹⁵ Bu strateji Çin ordusunun hareketlerine yansıdı. Birleşmiş Milletler Komutanlığı kuvvetleri sınıra yaklaştıkça, Çinliler artık NFDA (Kuzeydoğu Sınır Savunma Ordusu) olarak adlandırılan 13. Ordu'nun hazırlığını ve gücünü artırdılar.

Tümgeneral Willoughby, 7 Kasım'da BM'nin nihai sorununun altını çizdi:

"Çinli Komünistler, Kore'ye nispeten kolaylıkla asker sızdırma yeteneklerini zaten sergilediler. Ara yolları ve karanlığın örtüsünü kullanarak, CCF'nin (Çin ordusu) bu hazır kuvveti gizlice... bir karşı taarruza hazırlık amacıyla Yalu'nun güneyindeki mevzilere taşıması tamamen mümkündür. Lojistik destek... ikmal hatları son derece kısa olacağı için nispeten basit olmalıdır."⁹⁶

BÖLÜM IV

MUHAREBE

Chongchon Nehri, Karil L'yong (Handong-ni) Dağları'ndan çıkarak Kore'nin batısı boyunca güneybatı yönünde akar ve Korelilerin Batı Denizi dedikleri Sarı Deniz'e ulaşır. Yarımadanın bilinen coğrafi isimlerinin ve özelliklerinin çoğu güçlü Çin kültürel etkisini yansıtır...

Sayfalar