Hayata Dair Her Şey

 

1. “Özgürlük Savaşçıları” Sorunu (Freedom Fighters’ Problem)

Uluslararası alandaki temel tartışma şudur:

Ulusal kurtuluş hareketleri yürüten “özgürlük savaşçılarının” eylemleri terörizm sayılabilir mi?

Bu konuda üç yaklaşım vardır:

1️⃣ Birinci Görüş (Geniş İstisna)

• Bazı devletler, kendi kaderini tayin mücadelesi kapsamındaki eylemlerin — sivillere yönelik olsa bile — terörizm olarak nitelendirilemeyeceğini savunur.

• Pakistan, Mısır, Ürdün, Suriye gibi devletlerin çekinceleri bu çizgidedir.

• Ancak bu görüş hukuki belirsizlik yaratır:

  Bu eylemler terörizm değilse, hangi hukuk uygulanacaktır?

2️⃣ İkinci Görüş (IHL’ye Tabi Ama Terörizm Değil)

• Ulusal kurtuluş mücadelelerindeki eylemler terörizm değildir,

• Ancak uluslararası insancıl hukuka aykırıysa savaş suçu oluşturur.

• Örneğin:

  • Sivillere yönelik kasıtlı saldırılar → terörizm değil, ama savaş suçu.

3️⃣ Üçüncü (Ara) Görüş – Baskın Görüş

• Meşru askeri hedeflere yönelik saldırılar → hukuka uygun.

• Sivillere yönelik saldırılar:

  • Eğer korku yayma amacı varsa → terörizm.

• Bu görüş:

  • 1999 Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Sözleşmesi,

  • Kanada hukuku,

  • İtalyan mahkemeleri,

  • STL ve BM Sekreterliği tarafından benimsenmiştir.

---

2. Barış Zamanında Terörizmin Tanımı Var mı?

Metnin kilit iddiası şudur:

Barış zamanında terörizme ilişkin örf ve adet hukuku kuralı oluşmuştur.

Bu görüşe göre:

Dayanaklar

• Devletlerin iç hukukları

• Ulusal mahkeme kararları

• BM Genel Kurulu ve Güvenlik Konseyi kararları

• Çok sayıda terörle mücadele sözleşmesinin onaylanması

STL Temyiz Dairesi (2011)

STL, barış zamanında terörizmin örf ve adet hukuku suçu olduğunu açıkça kabul etmiştir.

Terörizmin Unsurları (STL §85)

1. Suç teşkil eden fiil (öldürme, kaçırma, bombalama vb.)

2. Amaç:

   • Halkta korku yaratmak veya

   • Devleti / uluslararası örgütü zorlamak

3. Ulusötesi unsur

---

3. Manevi Unsur (Mens Rea)

Terörizm için iki katmanlı kast gerekir:

1. Genel kast

   • Öldürme, yaralama, kaçırma kastı

2. Özel kast (dolus specialis)

   • Halkı korkutmak veya

   • Devleti/örgütü belirli bir davranışa zorlamak

👉 Sıradan suçtan farkı burada ortaya çıkar.

---

4. Terörizm – Savaş Suçu İlişkisi

Silahlı Çatışmada Terörizm

• Cenevre Sözleşmeleri ve Ek Protokoller:

  • Sivillere yönelik terör eylemlerini açıkça yasaklar.

• ICTY (Galić davası):

  • Sivilleri terörize etmenin savaş suçu olduğunu kabul etmiştir.

📌 Roma Statüsü madde 8’de açıkça geçmese bile:

• Bu, suçun örfî nitelikte olmadığı anlamına gelmez.

---

5. Terörizm – İnsanlığa Karşı Suç

Terör eylemleri şu şartlarla insanlığa karşı suç olabilir:

• Yaygın veya sistematik saldırının parçasıysa

• Sivillere yönelmişse

• Devlet veya örgüt politikasıyla bağlantılıysa

• Fail, bu bağlamın farkındaysa

Örnek fiiller:

• Öldürme

• İşkence

• Zorla kaybetme

• Ciddi bedensel veya ruhsal zarar

---

Genel Sonuç

Metnin vardığı sonuç net:

Barış zamanında terörizmin tanımı vardır ve bu tanım örf ve adet hukukunda yerleşmiştir.
Silahlı çatışmada ise terör eylemleri çoğu durumda savaş suçu veya insanlığa karşı suç olarak nitelendirilir.