Kavis çizerek, yani coğrafyanın en alçak noktalarını (vadi ve nehir yataklarını) takip ederek bir güzergah oluşturmak mühendislikte "en az direnç yolu" prensibidir. Ancak Karadeniz’den Akdeniz’e bir su kanalı açmak söz konusu olduğunda, kavis çizmek mesafeyi çözse de "yükseklik" sorununu maalesef çözemiyor.
Anadolu'nun coğrafi yapısını bir "duvar" gibi düşünürsek, kavisli bir su kanalının önündeki engeller şunlardır:
1. "Anadolu Platosu" Engeli
Karadeniz kıyısından içeri girdiğiniz an, karşınıza hemen Kuzey Anadolu Dağları çıkar. Bu dağları kavis çizerek aşmak isterseniz, vadileri takip etmeniz gerekir (Örneğin Kızılırmak veya Yeşilırmak yatağı).
Sorun: Bu nehir yatakları boyunca ilerledikçe deniz seviyesinden hızla uzaklaşırsınız. İç Anadolu'ya ulaştığınızda rakım zaten 800-1.000 metreye çıkmış olur.
Sonuç: Gemiyi bu yüksekliğe çıkarmak için binlerce ton suyu yukarı pompalayan devasa mekanizmalar gerekir.
2. Kavis Çizmenin Maliyeti
Düz bir hat yerine kavis çizmek, 600 kilometrelik yolu 1.200 - 1.500 kilometreye çıkarabilir.
Bir su kanalı için her fazladan kilometre; milyarlarca metreküp ekstra kazı, kanal duvarlarının sızdırmazlığı ve su dengesinin korunması demektir.
Süveyş Kanalı'nın (193 km) dümdüz ve deniz seviyesinde olması onu ekonomik kılan ana unsurdur.
3. En Mantıklı "Kavisli" Su Yolu: Sakarya Hattı
Eğer ille de bir su yolu olacaksa, coğrafyanın izin verdiği tek "kavisli" ve mantıklı rota şudur:
Karadeniz → Sakarya Nehri → Sapanca Gölü → İzmit Körfezi (Marmara) → Çanakkale → Akdeniz.
Bu rota, Anadolu'yu ortadan bölmek yerine Marmara Denizi'ni bir "basamak" olarak kullanır. Dağları delmek yerine nehir yatağını ve gölü kullanır.
Peki "Kuru Kanal" (Demiryolu) Neden Kavis Çizebiliyor?
Sizin mantığınız (kavis çizerek geçmek), trenler ve otoyollar için mükemmel çalışır:
Esneklik: Bir tren hattı, dağın etrafından dolanabilir, tünelle içinden geçebilir veya viyadükle vadinin üstünden atlayabilir.
Maliyet: 1.000 kilometrelik bir demiryolu kavisli de olsa inşa edilebilir; ancak 1.000 kilometrelik bir su kanalını kavisli yapmak, devasa bir yapay nehir yaratmak demektir ki bu doğaya aykırıdır.
Özet Karşılaştırma
| Yöntem | Kavis Çizerek Yapılabilir mi? | Verimlilik |
| Su Kanalı (Gemi) | Çok Zor. Su akışını ve yüksekliği kontrol etmek imkansızlaşır. | Çok Düşük |
| Boru Hattı (Petrol/Gaz) | Evet. Pompalarla her türlü kavisi ve dağı aşar. | Çok Yüksek |
| Demiryolu (Kuru Kanal) | Evet. Engebeli arazide en iyi çözümdür. | Yüksek |
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder