1. ABNEGATION ne demek?
abnegation
Telaffuz: /ˌæb.nɪˈɡeɪ.ʃən/
Yaklaşık: ab-ni-GEY-şın
Temel anlamı:
kişinin kendi arzularından, çıkarlarından, haklarından veya rahatından bilinçli olarak vazgeçmesi; kendini inkâr etmesi; özveride bulunması; feragat.
Oxford bunu özellikle kişinin istediği bir şeyi kendisine yasaklaması veya reddetmesi şeklinde tanımlıyor.
Türkçeye bağlama göre:
- özveri
- fedakârlık
- özveride bulunma
- kendinden vazgeçme
- kendini inkâr
- feragat
- vazgeçme
- hak veya ayrıcalıktan vazgeçme
- nefsinden fedakârlık etme
- çilekeşlik / dünyevî zevklerden el çekme
şeklinde çevrilebilir.
Ama çok önemli bir nüans var:
abnegation = sıradan “vazgeçme” değildir.
Bir insanın:
“Bu arabayı almaktan vazgeçtim.”
demesi genellikle abnegation değildir.
Ama:
“Kendi servetinden vazgeçip hayatını yoksullara adadı.”
dediğimizde abnegation çok daha uygun hale gelir.
Çünkü kelimede kişinin kendi çıkarını bilinçli biçimde geri plana itmesi vardır. Cambridge'in verdiği örneklerde de kelime özellikle kişinin kendisini başkaları için geri plana atması ve sorumluluktan/haktan vazgeçmesi anlamlarında kullanılıyor.
2. Kelimenin kökeni çok güzel
abnegation ← Latin abnegatio ← abnegare
Latincede:
ab- = uzak, dışarı, -den
negare = inkâr etmek, reddetmek, “hayır” demek
Dolayısıyla kelimenin ilk mantığı kabaca:
“kendinden uzaklaştırmak / reddetmek / kendine ait olanı inkâr etmek”
şeklinde gelişmiş.
İngilizcede kelime Orta İngilizce döneminden beri bulunuyor; Merriam-Webster ilk kullanımını 14. yüzyıla kadar götürüyor.
Bu nedenle kelime modern bir “uydurma” veya moda kelime değil; 700 yılı aşkın bir geçmişi var.
3. En önemli eş anlamlıları
Tam eş anlamlı değiller; anlam tonları farklı.
| İngilizce | Türkçesi | Abnegation'dan farkı |
|---|---|---|
| self-denial | nefsinden vazgeçme | En yakın karşılık |
| self-sacrifice | özveri, kendini feda etme | Daha güçlü |
| renunciation | feragat, vazgeçme | Hukukî/dinî ton güçlü |
| renouncement | vazgeçme | Daha genel |
| denial | inkâr, reddetme | Çok daha geniş |
| relinquishment | terk, feragat | Hak/mal/ayrıcalık için çok uygun |
| sacrifice | fedakârlık | Sonuçta kayıp vurgusu daha fazla |
| selflessness | bencillikten uzaklık | Karakter özelliği |
| asceticism | çilecilik | Dinî/felsefî bağlam |
| self-abnegation | kendini inkâr / kendinden vazgeçme | Abnegation'ın güçlendirilmiş hali |
Merriam-Webster da başlıca yakın anlamları denial, refusal, renunciation, renouncement olarak veriyor.
4. Çok önemli birleşimi: self-abnegation
Bu kelimeyi özellikle öğrenmeni tavsiye ederim:
self-abnegation
= kendini inkâr etme, kendi çıkarlarından tamamen vazgeçme, kendini başkalarına adama
Örneğin:
His life was marked by extraordinary self-abnegation.
Hayatı olağanüstü bir özveri ve kendinden vazgeçme ile şekillenmişti.
Wiktionary de self-abnegationı abnegationın türetilmiş biçimlerinden biri olarak gösteriyor.
5. Kalıplaşmış kullanımları
Burada ilginç bir durum var:
abnegation'ın klasik anlamda meşhur bir deyimi veya atasözü yok.
Yani:
❌ an apple a day...
❌ break the ice
❌ a blessing in disguise
gibi kelimeyi taşıyan meşhur bir İngiliz atasözü/deyim bulunmuyor.
Ama kelime belirli kalıplarla çok sık kullanılıyor:
abnegation of self
= kendinden vazgeçme
abnegation of responsibility
= sorumluluğu reddetme / sorumluluktan kaçınma
Bu ikinci kullanım özellikle ilginçtir.
Örneğin Cambridge'de:
an abnegation of responsibility
sorumluluğun gereğini yerine getirmeme, sorumluluğu üstlenmeme anlamında kullanılıyor.
abnegation of one's rights
= haklarından feragat
abnegation of desire
= arzularından vazgeçme
abnegation of material life
= maddî hayattan / dünyevî zevklerden vazgeçme
6. Dinî ve felsefî kullanım
Kelimenin en güçlü olduğu alanlardan biri burası.
Örneğin keşişlerin:
- maldan,
- servetten,
- dünyevî zevklerden,
- kişisel çıkarlardan
vazgeçmeleri abnegation olarak nitelendirilebilir.
Merriam-Webster doğrudan:
Monks practice abnegation of the material aspects of human life.
örneğini veriyor.
Dolayısıyla:
ascetic abnegation
= çileci özveri / dünyevî nimetlerden vazgeçme
çok güzel bir birleşimdir.
7. Hukuk açısından da çok güzel bir kelime
Senin alanın bakımından özellikle şu kullanımlar önemli:
abnegation of rights
haklardan feragat
abnegation of responsibility
sorumluluktan kaçınma / sorumluluğu reddetme
abnegation of legal responsibility
hukukî sorumluluğun reddi
abnegation of authority
yetkiden feragat / yetkiyi terk
Cambridge corpusunda kelimenin law, government, responsibility, rights, authority gibi kavramlarla birlikte kullanıldığı örnekler bulunuyor. Hatta “putting an innocent person to death”ın hukukun tasavvur edilebilecek en büyük abnegationlarından biri olduğu yönünde bir örnek de veriliyor.
Bu nedenle kelime hukukî İngilizcede de “yükümlülüğün veya hakkın gereğini yerine getirmeme/terk” anlamında karşına çıkabilir.
8. Kitap açısından çok önemli bir örnek: Divergent
İşte burada kelime popüler kültürde ciddi biçimde ünleniyor.
Veronica Roth'un Divergent romanında Abnegation, toplumdaki beş gruptan/faction'dan biridir.
Beş grup:
- Abnegation → selflessness
- Erudite → intelligence
- Dauntless → bravery
- Amity → peace/kindness
- Candor → honesty
Abnegation'ın temel değeri:
selflessness
yani bencillikten uzaklık / başkalarını kendinden üstün tutmadır.
Bu nedenle romanda Abnegation kelimenin sözlük anlamından türetilmiş özel bir toplumsal kategori haline geliyor.
Ardından:
- Insurgent
- Allegiant
- Four: A Divergent Collection
gibi kitaplarda da aynı kavram dünyası devam ediyor.
Ve 2014 tarihli Divergent filminde de Abnegation doğrudan bir faction olarak karşımıza çıkıyor.
Bu, kelimeyi öğrenmek için mükemmel bir hafıza kancası:
ABNEGATION = “Ben değil, başkaları.”
9. Edebiyatta gerçekten kullanılmış mı?
Evet, hem de eski dönemlerden beri.
Örneğin Wiktionary tarihsel örnek olarak John Knox'un 1558 tarihli mektubunu gösteriyor.
Daha sonraki edebî kullanımlarda da kelime görülüyor.
Örneğin Gabriel García Márquez'in One Hundred Years of Solitude adlı eserinde “abnegation” kelimesi kullanılmıştır. Dictionary.com bunu doğrudan eserden örnekliyor.
Ayrıca 19. ve 20. yüzyıl edebiyatında abnegation and humility, abnegation and devotion, abnegation of self gibi yapılar oldukça görülüyor.
10. Şiir var mı?
Burada dikkatli olmak lazım:
“Abnegation” adıyla dünya çapında meşhur, klasikleşmiş bir şiir olduğunu söylemek doğru olmaz.
Ancak kelime şiirsel ve edebî metinlerde kullanılan bir kelime.
Özellikle:
self-abnegation
abnegation of self
abnegation and devotion
abnegation and sacrifice
gibi yapılarda karşımıza çıkıyor.
Yani kelime şiirde başlık olmaktan ziyade kavramsal bir kelime olarak daha güçlü.
11. Şarkı var mı?
Burada da aynı durum var.
“Abnegation” adıyla klasikleşmiş, dünya çapında bilinen bir şarkı yok.
Fakat alternatif/indie/metal/underground müzik çevrelerinde kelimenin başlık veya sözlerde kullanıldığı örnekler bulunabiliyor.
Ama “şu meşhur şarkının sözünde geçer” diye güvenilir biçimde dünyaca bilinen bir örnek vermek istemem; kelime müzikten çok edebiyat, felsefe, din ve distopya literatüründe güçlü.
12. Vecize / ünlü söz meselesi
Burada çok ilginç bir ayrım var.
Abnegation'ı içeren meşhur bir vecize yok denecek kadar az.
Ama kavramın kendisi çok eski bir ahlâkî düşünce:
“Kendinden vazgeç, başkalarını öncele.”
fikri Hristiyanlık, manastır geleneği, Stoacılık ve çeşitli çileci öğretilerde çok eski.
Fakat bunları “abnegation kelimesiyle söylenmiş meşhur vecizeler” şeklinde sunmak doğru olmaz.
13. “Eşya” olarak kullanılıyor mu?
Kelimenin kendisi belirli bir eşyanın adı değil.
Yani:
“abnegation” adlı bir masa, saat, araba, mobilya vb.
şeklinde sözlük anlamından türemiş genel kabul görmüş bir eşya kategorisi yok.
Ama Divergent evreninde Abnegation'ın gri, sade kıyafetleri ve basit yaşam tarzı görsel bir kimlik haline geliyor. Bu nedenle Abnegation-themed merchandise türü ürünler mevcut olabiliyor.
14. Dükkân / marka olarak?
Abnegation çeşitli küçük işletmelerin, sanat/proje adlarının veya ürün koleksiyonlarının adı olarak kullanılabiliyor; fakat kelime Nike, Apple, Target gibi yerleşik bir dünya markası değil.
Dolayısıyla sözlük kelimesi olarak öğrenirken bunu esas almamak gerekir.
15. Sinema ve tiyatro açısından
Burada en önemli bağlantı kesinlikle:
🎬 Divergent
Çünkü Abnegation, filmin dünyasında doğrudan toplumsal faction ismidir.
Film serisinde de:
- Divergent
- Insurgent
- Allegiant
evreninde Abnegation önemli bir unsur olarak yer alır.
Tiyatro bakımından ise kelimenin Shakespeare, klasik İngiliz tiyatrosu vb. içinde meşhur bir eser adı olduğunu söyleyemeyiz.
16. Çok güzel bir kullanım örneği
Şöyle bir cümle kurarsak kelimenin ruhu tamamen ortaya çıkar:
His entire life was an act of abnegation.
“Bütün hayatı bir özveri ve kendinden vazgeçme eylemiydi.”
Biraz daha edebî:
She lived in abnegation of her own desires.
“Kendi arzalarından vazgeçerek yaşadı.”
Hukukî:
The government's abnegation of its responsibility was deeply criticized.
“Hükümetin sorumluluğunu üstlenmemesi/ sorumluluktan kaçınması ağır biçimde eleştirildi.”
17. En güzel hafıza yöntemi
Kelimeyi şöyle kodla:
ABNEGATION
AB + NEGATION
negation = inkâr / reddetme
ab- = uzaklaşma
Dolayısıyla:
ABNEGATION = kendinden bir şeyi uzaklaştırma → kendi isteğini/çıkarını reddetme → fedakârlık
Ve akılda kalması için:
“I deny myself for others.”
“Başkaları için kendimden vazgeçiyorum.”
İşte abnegation budur.
Son derece önemli üçlü:
abnegate → fiil
abnegation → isim
self-abnegation → kendini inkâr / kendinden vazgeçme
Örneğin:
He abnegated his own interests.
Kendi çıkarlarından vazgeçti.
His abnegation was extraordinary.
Fedakârlığı/kendinden vazgeçişi olağanüstüydü.
His life was an example of self-abnegation.
Hayatı kendini başkalarına adamanın bir örneğiydi.
Kelimenin Divergent'teki “Abnegation” bağlantısı özellikle çok önemli; çünkü kelimenin soyut sözlük anlamını bir anda somutlaştırıyor: “Ben değil, başkaları.”
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder