Estoppel

 .

ESTOPPEL

Türkçeye bağlama göre:

• çelişkili davranma yasağı
• önceki beyanıyla çelişme yasağı
• çelişkili beyan yasağı
• önceki davranışına aykırı iddiada bulunma yasağı
• bazı bağlamlarda itiraz hakkının düşmesi / ileri sürme hakkının engellenmesi

şeklinde çevrilebilir.

Temel fikir şudur:

Bir kişi daha önceki beyanı veya davranışıyla karşı tarafta belirli bir hukuki durumun varlığına ilişkin güven oluşturmuşsa, daha sonra bununla çelişen bir iddiada bulunmasına izin verilmemesi.

Çok basit örnek:

A kişisi B'ye:

“Bu borcu kabul ediyorum, 1 Temmuz'da ödeyeceğim.”

diyor.

B de buna güvenerek hareket ediyor.

A daha sonra:

“Ben zaten hiçbir zaman bu borcu kabul etmedim.”

derse, bazı hukuk sistemlerinde A'nın önceki tutumuyla çelişen bu iddiasını ileri sürmesi estoppel ilkesiyle engellenebilir.

---

Kelimenin meşhur hukukî formülü

Özellikle common law'da çok önemli olan:

You cannot blow hot and cold.

Yani kabaca:

“Bir öyle bir böyle davranamazsın.”

Bir başka Latince hukuk ilkesiyle de yakından ilişkilidir:

nemo potest venire contra factum proprium

= “Hiç kimse kendi önceki davranışıyla çelişen bir tutum takınamaz.”

Bu nedenle Türk hukukundaki dürüstlük kuralı (TMK m. 2) ile de ciddi bir bağlantısı vardır. Ancak estoppel'i doğrudan “TMK m. 2'nin İngilizcesi” şeklinde çevirmek doğru olmaz; common law'da kendi teknik doktrinleri ve farklı estoppel türleri vardır.

Estoppel'in önemli türleri

• promissory estoppel → vaat/taahhüde dayalı estoppel
• proprietary estoppel → mülkiyet hakkına ilişkin estoppel
• equitable estoppel → hakkaniyete dayalı estoppel
• issue estoppel → daha önce karara bağlanmış meselenin yeniden ileri sürülmesinin engellenmesi
• estoppel by representation → beyanla oluşan estoppel
• estoppel by conduct → davranışla oluşan estoppel

Senin kullandığın “çelişkili beyan yasağı / önceki davranışla çelişme yasağı” ifadesi özellikle estoppel by representation / estoppel by conduct kavramlarına yakın.

Blogdaki kelime serin açısından da çok iyi bir kelime bu. Çünkü allegory gibi edebî değil; doğrudan common law, equity ve hukuk tarihi bakımından çok zengin bir kavram.